یکشنبه, 29 بهمن 1396 ساعت 15:46

قدرت “کلان‌داده” رعب‌آور است، این برای دموکراسی خبر خوبی است!

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

جرج مونبایت - مترجم: سعید ذاکری
آیا یک کودتای دیجیتال در شرف وقوع است؟ آیا در ایالات متحده و بریتانیا از کلان­داده (big data) برای تولید تبلیغات سیاسی شخصی شده و از میدان به در کردن عقلانیت ما و تغییر دادن آرای ما استفاده می­‌شود؟ جواب کوتاه این است: نه، یا هنوز نه.
مجموعه­ای از مقالات در نشریات مختلف، این ادعای هولناک را مطرح کرده‌­اند که شرکتی به نام کامبریج آنالیتیکا با واکاویِ داده‌های فیسبوک، می­تواند شخصیت افراد را شناسایی کند، و تبلیغات سیاسی شخصی شده، متناسب با پرونده­ روانشناختی خود افراد، برایشان ارسال کند، گفته می­شود که این شرکت به این ترتیب نتایج انتخابات ایالات متحده و رفراندوم بریتانیا را رقم زده است. این مجموعه گزارش­ها که از نشریه­ سوئیسی داس مگزین سرچشمه گرفتند، البته با حسن نیت نوشته شده­اند، اما از باریک­بینی لازم بی‌بهره‌­اند. این همه برپایه ادعاهای خود کامبریج آنالیتیکا استوار بود که بعداً معلوم شد پر از اغراق بوده‌است. من هم این داستان را قانع کننده می­یافتم، تا این که ردیه­های مختلفی را که بر آن نوشته شد، خواندم.
البته هیچ کدام از اینها ضرورت گوش به زنگ بودن را نفی نمی­کند. داستان کامبریج آنالیتیکا چشم ما را به روی امکان وقوع یک آینده­ کابوس‌شهری (dystopian) می­گشاید، خصوصاً در ایالات متحده که امنیت شبکه ضعیف است. اطلاعات آنلاین هم اکنون هم که عصر کلان­داده به صورت تمام و کمال مستولی نشده، در خدمت دستکاری و سوءاستفاده­ سیاسی قرار گرفته‌‍‌‌‌است. کلان­داده در کنار پیشرفت‌های زبانشناسی شناختی و عصب­شناسی می­تواند به ابزاری قدرتمند برای تغییر دادن تصمیم‌های انتخاباتی ما تبدیل شود.
توانایی ما برای مقاومت در برابر این دستکاری­ها محدود است. ناب­ترین گونه­‌های تبلیغاتی که ناخودآگاه را نشانه می­رود، به سادگی می­تواند عقلانیت ما را به محاق برد و اندیشیدن را ناممکن ­سازد. کوچکترین تغییرات زبانی ما را به اشتباه می­اندازند. مثلاً وقتی از آمریکایی­ها پرسیده می­شود "آیا دولت برای حمایت از فقرا کمتر از آنچه باید هزینه می­کند؟" 65% جواب مثبت می­‌دهند، حال آن که وقتی پرسیده می‌­شود "آیا دولت برای رفاه مردم کم هزینه می­کند؟" تنها 25% پاسخ‌ها مثبت است. ما با چه امیدی می‌­توانیم در مقابل یک سامانه­ پیام‌رسانیِ دیجیتال که تبلیغاتش را با دقت بسیار بالا انتخاب می­کند و افراد مناسب را هدف قرار می­‌دهد و با به‌کار گرفتن کلیدواژه­‌های مناسب، قضاوت ما را دیگرگون می­کند، مقاومت کنیم؟ آن‌ها که مسؤولیت صیانت از صحّت انتخابات را به عهده دارند، باید بی فوت وقت، در صدد تدارک نسل جدیدی از سازوکارهای صیانتی باشند.
در حال حاضر این پول کلان است که تهدیدی برای دموکراسی محسوب می­شود. پول کلان دست اندر کار اعمال یک قدرت نامشروع بر نظام سیاسی­ست و برای این منظور، از دموکراسی یک مضحکه می­سازد: کمک‌های مالی به ستادهای انتخاباتی، که مثل یک دژکوب، راه نفوذ میلیونرها و میلیاردرها را هموار می­کند، و آن‌ها را در قیاس با شهروندان معمولی در موقعیت سیاسی بسیار برتری قرار می­‌دهد؛ شبکه­ پول سیاه (شبکه­ تارعنکبوتی لابی­گران حرفه­ای برخوردار از کمک مالی میلیاردرها که پشت نقاب اتاق‌های فکر پنهان می­‌شوند؛ کارناوال‌های خیابانی ساختگی که گروه‌های فشار برای برگزاری آن اجیر می­شوند؛ و نیز کارناوال­های مجازی با صفحات جعلی بیشمار که کارشان القاء این باور است که بخش بزرگی از افکار عمومی با فلان سیاست موافقند. این‌ها هستند که آزادی سیاسی را تهدید می­کنند. شواهد حاکی از این است که متصدیان انتخابات، از جمله ستاد انتخابات در بریتانیا، از مهار کردن این سوءاستفاده­ها، سهل است که از شناسایی آن هم عاجزند.
با نگاهی به چین، می­توان دریافت که وضع چه قدر می­تواند از این هم بدتر باشد. بنابر مقاله­ای که اخیراً در ساینتیفیک آمریکن منتشر شده­، در چین، به یمنِ الگوریتم‌­های Deep-Learning، دولت می­تواند به شهروندان نمره­ی شهروندی بدهد. این نرم‌­افزارها با رصد کردن فعالیت‌های اینترنتی افراد، تشخیص می­‌دهند که آن‌ها چه قدر به حکومت وفادارند، آیا برای فلان شغل شایسته­‌اند، و نیز این که آیا مستحق دریافت وام و اجازه­ خروج از کشور هستند یا نه. این رصد همه­جانبه را بگذارید در کنار فناوری ناجینگ، ابزارهایی که برای تغییر عقاید و واکنش­های مردم طراحی شده­اند- و به این ترتیب می­توان نظامی برخوردار از احاطه­ مطلق بر شهروندان را پایه­ریزی کرد.    
خبر بد این بود. اما پیشرفت تکنولوژی­های دیجیتال همچنین می­تواند نیروی پیشرانه­ای در راستای تغییرات مثبت باشد. از زمانی که سریعترین وسیله­ انتقال اطلاعات اسب بود، تا امروز، نظام سیاسی، خصوصاً در میان ملل انگلیسی زبان، به ندرت دستخوش تحولات بوده است. این نظام‌ها هنوز دور از دسترس، مرکزگرا و پدرسالارند. ظرفیت عظیمی که این پیشرفت‌ها برای افزایش مشارکت سیاسی و عمق بخشیدن به مناسبات دموکراتیک ایجاد می­کنند، مغفول مانده است. آنچه راه میلیاردرها را برای تسخیر دارایی­‌های مجازیِ اینترنت هموار می­کند، این است که بقیه­ ما برای تسخیر آن تلاشی نکرده­ایم.
در گزارشی که اخیراً بنیاد نوآوری نستا منتشر کرده‌است، استدلال شده‌است که ]ایجادِ[ تنظیمات دیجیتالی ]لازم برای جامه عمل پوشاندن به این ظرفیت­ها[ نمی­تواند پرسرعت و کم­هزینه باشد. اما این فناوری در صورتی که دولت‌ها و احزاب سیاسی به قدر کفایت ازآن حمایت کنند، می­تواند کیفیت تصمیم­گیری دموکراتیک را ارتقا دهد.آن‌ها می­توانند خردجمعی توده­ها رابرای شفاف­سازی سیاست، طرح کردن ایده­هایی که به ذهن سیاستمداران حرفه­ای خطور نمی­کند، و نیز برای ردیابی رخنه­های مصوّبات دولت به کار گیرند.
بهترین موارد استفاده از تکنولوژی آنلاین که در این گزارش مورد اشاره قرار گرفته، برنامه­های LabHacker و eDemocracia در برزیل است که به مردم امکان می­دهد پیشنهادهای خود را به نمایندگان ارائه کنند و در کار تدوین لوایح و سیاست­گذاری با آنان همکاری کنند، همچنین Parlement et Citoyens  در فرانسه که کارکرد مشابهی دارد، vTaiwan  که امکان مشارکت عمومی در تدوین لوایح پارلمانی را فراهم می­کند، برنامه­ Better Reykjavík ]در ایسلند[ که به شهروندان امکان می­دهد ایده­های خود برای توسعه­ی شهر (ریکیاویک) را مطرح سازند و اکنون نیمی از شهروندان از آن استفاده می­کنند، و باز حزب Pirate در ایسلند که سیاست‌های آن در فروم‌های دیجیتال و آفلاین، توسط اعضاء انتخاب می­شود. در تمام این موارد، فناوری دیجیتال برای ارتقاء دموکراسی مبتنی بر نمایندگی به کار گرفته شده است، نه برای این که جایگزین آن شود.
فناوری همواره به تخصصی شدن و جزیی نگری گرایش دارد. جوانان همه فن حریف در امور رایانه­ای را نباید مشت نمونه­ خروار جامعه در نظر گرفت. بسیاری از آنان که از سیاست­ورزی آفلاین بیگانه بودند، از سیاست­ورزی آنلاین هم بیگانه­اند. اما تبعات فناوری آنلاین را می­توان بهبود بخشید، خصوصاً با به کار گرفتن فناوری­‌هایی چون  blockchain ،text-mining  فناوریی که با پردازش طبیعی زبان، تحلیل انبوهی از کامن‌ت­ها و اید‌ه‌­ها را امکان­پذیر می‌کند، و نیز نوآوری­های دیگری که می­توانند دموکراسی الکترونیکی را معنی­دارتر، دست­یافتنی تر و ایمن­تر سازند.
بی‌شک این ورطه خالی از خطر نیست. هیچ نظام سیاسیی، خواه آفلاین، خواه آنلاین، از خطر هک شدن مصون نیست. هر نظامی نیازمند این است که در برابر اعمال نفوذ پول و قدرت‌های غیردموکراتیک صیانت شود. مقرّرات همواره از حیله­ها و نیرنگ‌های جویندگانِ قدرت نامشروع، و نیز از تکنولوژی­‌هایی که آن‌ها به خدمت می­گیرند، چند دهه عقب‌ترند. این یکی از علل سرخوردگی توده­ها از سیاست است: باور به این که خروجیِ ]نظام دموکراتیک [دستکاری می­شود و نیز ظهور یک سیاست­گریزی بدخیم که در قالب افراط­گرایی و عوامفریبی متجلّی می­شود.
یا با ما باید صاحب اختیار تکنولوژی باشیم، یا تکنولوژی صاحب اختیار ما خواهدشد. ظرفیت عظیم کلان­داده، کلان­تحلیل (big analysis) و فروم‌های آنلاین، اگر توسط ما به خدمت گرفته‌نشود، بر علیه ما به کار خواهدرفت. برای شکست دادن میلیاردرها باید سریع و چابک باشیم.  

خواندن 378 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395