چهارشنبه, 05 ارديبهشت 1397 ساعت 09:36

اطلاعات تکميلي

  • بررسی ضعف صادرات در گفت‌وگوی اختصاصی با معاون وزیر نفت؛

فوریت‌ها را دیر متوجه می‌شویم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

فرزین سوادکوهی

عصراقتصاد: در گستره اقتصاد ملهم از انرژی‌های هیدر کربوری ایران، آنچه بر کسی پوشیده نیست میزان دارایی‌های نفتی و گازی فراوان و البته صادرات قلیل گاز کشور است که اولی ما را خشنود و دومی متاسف می‌کند. موضوع تولید و انتقال و توزیع گاز ایران به مناطق مختلف، در سال‌های اخیر آنچنان ذهن متولیان نفتی کشور را به خود مشغول کرده است که دیگر سیاست‌های گازی کشور مثل افزایش درآمد حاصل از فروش گاز به کشورهای دیگر، یا به محاق رفته و یا دچار کش و واکش‌های متاثر از عدم توانایی‌ها شده است. در شرایطی که تولید همه میادین گازی ایران به مصرف داخل می‌رسد، سیاست گذاران نفتی را راهی جز پاسخگویی به این نیاز نمانده و در چنین شرایطی صحبت از مقوله صادرات گاز بیشتر به شوخی شبیه است. بسیاری بر این باورند که بر اساس آمارهای موجود، ایران با داشتن نزدیک به  ۳۴ تریلیون مترمکعب ذخایر گاز اثبات شده و در حالی که سومین تولیدکننده گاز جهان است، نتوانسته در زمینه تجارت جهانی گاز سهم قابل توجهی به دست آورد و اکنون سهم ایران در تجارت جهانی گاز تنها یک درصد است.

برخی نیز بر این اعتقادند که سهم ایران در تجارت گازی جهان کمی بیش از یک درصد است که برای کشوری با این میزان دارایی ذخایر گازی به هیچ وجه توجیه پذیر نیست. این موضوعی است که بر متولیان پوشیده نیست و حتی بخشی از دغدغه کاری آنها را تشکیل می‌دهد. این رویکرد که ایران می‌بایست هرچه سریع تر خود را به بازار جهانی گاز تحمیل و نقش یک تولید کننده عمده را بازی کند در عین این که می تواند در حال حاضر کاملا آرمانی تلقی شود اما به هرحال از آن گریز و گزیری وجود ندارد. رسانه‌ها نیز در تمام سال های گذشته نسبت به این موضوع حساس بوده اند و یکی از مطالبات آنها در حوزه اطلاع رسانی از سوی مسئولین حول همین محور مورد بررسی قرار می گرفته است.پیش از این یکی از سایت های خبری به این موضوع از جنبه دیگری نیز پرداخته بود. پایگاه اطلاع رسانی میز نفت در این خصوص نوشته بود: در سال 92 سهم ایران از تجارت جهانی گاز کمتر از 2 درصد بود و مقرر شده بود در راستای رسیدن به اهداف چشم انداز 1404 به منظور رسیدن سهم تجارت گازی ایران به 10 درصد، در طول دولت یازدهم شاهد افزایش سهم ایران از تجارت جهانی گاز باشیم. اما با وجود اینکه در سال 92 ایران تنها به ترکیه صادرات گاز داشت و درصد کمی از تبادل گازی با ارمنستان و نخجوان در قالب سوآپ گاز و برق داشتیم، امروز پس از 4 سال همچنان مشتریان گاز ایران همین کشورها هستند و قراردادها و تفاهم نامه هایی که با کشورهای عراق، عمان و پاکستان داریم، هیچ کدام در طول 4 سال فعالیت دولت یازدهم به مرحله اجرا نرسیده اند.

با افزایش تجارت جهانی گاز در طول 4 سال اخیر و ثابت ماندن میزان صادرات گاز ایران، سهم کشورمان در تجارت جهانی این حامل انرژی در دولت یازدهم با کاهش همراه بوده و اکنون حدود یک درصد از کل تجارت گاز جهان، سهم ایران است.

در عین حال قابل اشاره است که برابر آمار منتشره توسط BP، رتبه اول ایران در ذخایر گاز طبیعی در بین کشورهای جهان در حالی است که کشور ما با فروش حدود ۸,۴ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی در سال ۲۰۱۲ (حدود یک درصد از کل بازار فروش گاز طبیعی در جهان در مجموع صادرات به اروپا و دیگر کشورها) از جایگاه مناسبی در بازار مبادالات گاز طبیعی جهان و بخصوص در بازارهای اروپا برخوردار نیست.

تردیدی وجود ندارد که  برای برون رفت از این معضل باید هرچه سریعتر دست به کار شد. مدیران حوزه گاز که طبعا مشغول به امر توسعه هستند و بنابراین در حیطه یک استراتژیست نمی‌توانند نقش قابل اشاره ای به عهده بگیرند. این موضوع بهانه ای شد تا در گفتگویی کوتاه با حمید رضا عراقی مدیر عامل شرکت ملی گاز ایران، سرفصل های اولیه این مبحث را مورد بررسی قرار دهیم.

عراقی در پاسخ به پرسش عصراقتصاد مبنی بر این که تا چه زمانی قرار است ایران همه  تولید گازی خود را به مصرف برساند و به موضوع صادرات گاز نیاندیشد گفت: من استنباطم بر این است که چنین رویکرد و سیاستی یک همت بزرگ را از سوی همه می طلبد.همه مسئولان طراز اول کشور از مجلس و دولت و نهادها و سازمان های ذیربط و مردم باید وارد این موضوع شوند. تاکنون تلاش عمده همه مسئولان بر این بوده که جایگزین سوخت میان تقطیری را سرلوحه کار خود قرار دهند که خب در این حیطه می توان گفت توفیقات فراوانی حاصل شده است. این موضوع کاملا جا افتاد که به جای مصرف چوب و ذغال سنگ و نفت و گازوییل و مازوت باید از گازطبیعی  استفاده کرد. اما این خیلی مهم است که به یاد داشته باشیم این نباید هدف غایی ما باشد. هم اکنون زمان آن است که مسئولان کشور به این نتیجه رسیده باشند که این نوع از مصرف و چنین الگویی اساسا به هیچ وجه نمی تواند منطقی باشد. این در حالی است که فرض را حتی بر عدم صادرات بگذاریم و بگوییم اصلا فعلا صادرات را کنار بگذاریم، اما باید به این روش مصرف همچنان ادامه دهیم؟ گاز طبیعی یک دارایی است که هرگز جایگزینی برای خود ندارد و باید از خود بپرسیم فردا اگر این منابع تمام شد باید چه کنیم؟ بنابراین الان مدتهاست که باید به این نتیجه رسیده باشیم که مصرف گاز طبیعی چه در صنایع و نیروگاه ها و چه در منازل و ادارات بهینه نیست و این نکته ای بسیار بسیار مهم است.

وی ادامه داد: چنانچه الگوی مصرفی ما و مصرف بهینه در کشور ما تغییر کند و به نتیجه مطلوب برسد، امکان صادرات برای کشور مهیا تر خواهد بود. اما باز یک موضوع هم این جا باید مورد پرسش قرار بگیرد که صادرات فقط به معنی کاپاسیتی نیست .چرا که طبق برنامه ششم ما روزانه 200 میلیون مت مکعب گاز را پیش بینی کرده ایم. این مقوله مستلزم فضای مناسب بین المللی است و نیاز به یک تعادل سیاسی دارد. در چنین شرایطی به فرض پاکستان دیگر نمی تواند بگوید من امکان و پول اجرای یک خط را ندارم. این با یک فاینانس قابل حل است. ما در چنین شرایطی خواهیم توانست به عمان و کویت و کشورهای خلیج فارس گاز صادر کنیم. بنابراین چنین رویکردی اندازه هایش از محدوده یک شرکت مثل شرکت ملی گاز ایران بسیار بزرگتر است.

معاون وزیر نفت ادامه داد: بر این اساس مقولاتی مانند صرفه جویی در مصرف انرژی و صادرات بیشتر گاز باید جزو اهداف اصلی ما محسوب شود. تأمین گاز داخل کشور حالا دیگر موضوعی ساده و اجرایی شده تلقی می شود.

وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به شرایط فعلی  آیا برای رسیدن به چنین موقعیتی می‌توان امیدوار بود نیز گفت: شکی نیست که باید امیدوار بود چرا که کشور ما یک کشور با سابقه ای چندین هزارساله است و پتانسیل‌های توسعه ای را در خود دارد. اما مشکل در اینجاست که ما در بسیاری از موارد خیلی دیر متوجه فوریت ها می شویم.

وی همچنین در پاسخ به این پرسش که چه برنامه ای برای افزایش تولید در حوزه گاز وجود دارد تا وجوه صادرات موضوعیت منطقی تری پیدا کند نیز گفت: در افزایش تولید دو مقوله افزایش بهره برداری و تعدد بیشتر چاه های اکتشافی می تواند نقش اساسی بازی کند. در حال حاضر در بعضی مناطق مانند کنگان و عسلویه امکان برداشت بیشتر وجود دارد که این کار دارد انجام می شود  و با تکنولوژی ها و تجهیزات جدید که به کار گرفته می‌شود افزایش بازیافت کلید خورده است.اما بحث بعدی، حوزه اکتشاف است که اگر تداوم مطلوبتری پیدا کند مخازن گازی ما را افزایش خواهد داد و طبعا دست ما را برای صادرات باز تر خواهد کرد. هم اینک گفته می شود ممکن است مخازن مشترک دیگری در جای جای کشور کشف شود و با اینکه من خبر دقیقی در این حوزه ندارم اما گفته می شود که ممکن است ما مخازن مشترکی مثلا با ترکمنستان داشته باشیم که البته در آنجا تیم های اکتشافی مشغول کار هستند و ممکن است در آینده مشابه پارس جنوبی را در دیگر مناطق کشور کشف کنیم. اما با همه این تفاصیل مهمترین مسائل دخیل در حوزه صادرات می تواند همان سرفصل‌های باشد که برشمردم. در عین حال باید توسعه در انرژی‌های نو را در دستور کار خود قرار دهیم.کشور به این انرژی ها نیاز دارد.

خواندن 282 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395