دوشنبه, 17 ارديبهشت 1397 ساعت 02:00

اطلاعات تکميلي

  • مدیرمسئول انتشارات روزنه :

بخش خصوصی نماد شکست بازار نشر است

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 اکرم رضائی نژاد

عصراقتصاد: صنعت نشر کتاب در ایران، قدمتی بیش از صد سال دارد و مرکزیت آن هم در تهران محسوس است. صنعتی که در زمان گشایش نمایشگاه بین المللی کتاب تهران بیشتر به چشم می آید و حال وهوای دیگری پیدا می کند.

نسل اول ناشران ايران، به طور عمده در نواحي بازار، كار خود را شروع كردند و عمدتاً تمرکز ناشران بر ادبيات كلاسیك فارسي و متون مذهبي بود و كار نشر كتاب به طور سنتّي از پدر به پسر يا برادر منتقل می‌شد. این نسل تا پيش از ۱۳۰۰، تنها یک مؤسسة انتشاراتي و در  سال‌های  ۱۳۰۱ تا ۱۳۱۰ جمعا شانزده مؤسسة انتشاراتي در ايران تأسيس کرد. نسل دوم ناشران ايران در دهه ۳۰ تا ۵۰  به تدریج پا به عرصة صنعت نشر كتاب گذاشتند. انگيزة آنان در تأسیس موسسات نشر، فرهيختگي و آگاهي دربارة ادبيات مدرن بود. ناشران اکثراً نويسنده و مترجم و منتقد ادبی بودند. این نسل نمايندة ادبيات مدرن فارسي و ادبيات مدرن جهان بوند. نسل سوم بعد از پیروزی انقلاب پا به عرصه نهاد. اين نسل از ناشران جوانان هستند .

در حال حاضر صنعت نشر به دو بخش دولتي و خصوصي تقسيم مي‌شود. بخش نشر دولتي دارای امكانات و ظرفيت‌هايي است كه در اختيار نشر غيردولتي نيست بنابراین رقابت بين اين دو بخش متوازن نيست به همین بهانه به سراغ سید علیرضا بهشتی شیرازی مدیرمسئول انتشارات روزنه رفتیم که در ادامه حاصل این گفتگو را می خوانید .

بازار نشر در ایران چه وضعیتی دارد ؟

بازار نشر مانند بازار اقتصادی کشور رقابتی نیست که بتوانیم در مورد اقتصادش قضاوت کنیم.

ممکن است یک ناشر وضعیت خوبی داشته باشد و ناشر دیگری اوضاع مالی خوبی نداشته باشد. ناشری ممکن است فروش یکی از کتاب هایش خوب باشد و در زمان دیگر یکی از کتاب های همان ناشر حتی 200 نسخه هم فروش نرفته باشد.

بالاخره کتاب و ناشر مسائلی هستند که در صنعت نشر موثرند البته مسایل دیگری نیز وجود دارد که در این صنعت نقش دارند اما مثل صنایع دیگر نیست که مثلا بتوانیم بگوییم صنعت فولاد در رکود است و یا رو به رونق است بنابراین نمی توانیم در مورد تمام مسایل این صنعت قضاوت کنیم . این صنعت افت و خیز زیادی دارد.

حوزه نشر با چه مشکلاتی روبروست؟

مشکل اصلی این حوزه که از قدیم وجود داشته، مساله توزیع است . واقعیت این است که 50 درصد کتاب هایی که در کشور تولید می شود در تهران و از خیابان انقلاب به بالا فروخته می شود.

درست است که ایران 80 میلیون نفر جمعیت دارد اما در واقع 6 الی 7 میلیون نفر بیشتر مخاطب کتابی که منتشر می شود، نیستند که این یک بحران بزرگ است .

چند روز پیش با یکی از کتابفروشی های بزرگ همدان در مورد یک کتاب پر فروش از یکی از نویسندگان مطرح که به چاپ پنجم رسیده بود، صحبت می کردم، ایشان حتی اطلاع نداشت که این کتاب منتشر شده است و این از مواردی است که قطعا در بازار نشر تاثیرگذار خواهد بود. بنابراین در هر حال مساله توزیع بزرگترین مشکل صنعت نشر است.

برای حل این مشکل چه پیشنهادی دارید؟

اگر کسی ادعا کند، پیشنهادی دارد که بتواند مشکلی که به این بزرگی شده است را به طور ضربتی حل کند، ادعای معقولی نیست. باید جدی در مورد آن فکر کرد و یک هیات متمرکز روی آن کار کنند. بخش خصوصی نمونه شکست بازار است که اگر می توانست این مشکل را حل کند تاکنون حل شده بود و از این شکست خارج می شد، اما نشده است.

البته مسایل دیگری نیز به این موضوع دامن می زند، به عنوان مثال تعداد و عناوین کتاب ها زیاد شده در حالیکه سیستم های توزیع مثل مجرای باریکی هستند که توانایی عبور دادن این تعداد کتاب را ندارند. بنابراین عملیات سازمانی جدی و یک همت بزرگ

می خواهد که این مشکل حل شود.

درخصوص قاچاق کتاب چه مشکلاتی دارید؟

یکی دو عنوان از کتاب های ما دچار این مشکل شد البته برخی از ناشران که کتاب هایی پروفروش با تیراژ 100 هزار تا 200 هزار نسخه دارند بیشتر با این مشکل درگیرند چون کسی که کتاب قاچاق می کند به سراغ کتابی می رود که بتواند حداقل 10 هزار نسخه بفروشد. به نظر می رسد اکنون با پیگیری های قضایی این پدیده کاهش یافته است.

حاشیه امنیت اقتصادی انتشاراتی ها از زمان چاپ کتاب تا بازگشت وجه آن بعد از توزیع چگونه است؟

ما انتظار خیلی بزرگی در صنعت نشر نداریم، انتظار نداریم که این صنعت را با صنعت ساخت و ساز و یا بازار بورس مقایسه کنید.

اگر ما تصمیمی که در مورد انتشار یک کتاب گرفته ایم، تصمیم درستی باشد بازگشت هزینه آن سریع خواهد بود . البته سریع از دید ما یعنی امروز که کتاب را منتشر می کنیم اگر همین امروز بفروشیم 10 ماه بعد پول آن به دستمان می رسد که ممکن است در صنوف دیگر این مدت برای بازگشت سرمایه زمانی طولانی محسوب شود. ضمن اینکه فروش کتاب زمان بر است. ممکن است زمانی به نظر ما کتابی خوب باشد اما در بازار مورد استقبال قرار نگیرد که این هم برای ما یک بحران است.

اما اخیرا که چاپ های دیجیتال آمده، جرات ما در تصمیم گیری ها بیشتر شده است. قبلا به دلیل هزینه بالای چاپ در تصمیم گیری ها محتاط تر بودیم اما این روزها با کمک چاپ دیجیتال در تیراژ پایین تر کار می کنیم بنابراین درخصوص انتشار کتاب راحت تر تصمیم می گیریم.

با این حال چاپ دیجیتال مشکلاتی نیز برای این صنعت به وجود آورده و آن این است که همه ناشران این جرات را در تصمیم گیری ها به خرج می دهند به این ترتیب تعداد عناوین به صورت سرطانی افزایش یافته است.

طبق آمار سال گذشته بیش از 80 هزار عنوان کتاب در کشور منتشر شده بود. معمولا شما کتابفروشی را نمی توانید بیابید که توانایی عرضه بیش از 20 هزار عنوان کتاب را داشته باشد. فروشندگان نصف و گاهی دو سوم از فضای کتابفروشی را به کتاب های پرفروش و یا پر تیراژ تخصیص می دهد بنابراین خیلی از کتاب ها فرصت عرضه شدن در کتابفروشی را پیدا نمی کنند. به این ترتیب در شرایطی که اوضاع برای تصمیم گیری بهتر شده، به دلیل اینکه توزیع توانایی جذب ندارد، تیراژها پایین آمده است.

 

 

خواندن 781 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395