یکشنبه, 10 تیر 1397 ساعت 10:16

اطلاعات تکميلي

  • به اعتقاد دکتر شهید بهشتی:

مالکیت شخصی تا جایی که به جامعه ضرر نزند پذیرفتنی است

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

نیلوفر فروهیده

عصراقتصاد: نشست رونمایی از کتاب نظام اقتصادی در اسلام به قلم شهید بهشتی روز پنجشنبه در موسسه مطالعات دین و اقتصاد برگزار شد. بخش اول این نشست که سخنرانی دکتر فرشاد مومنی اقتصاد دان بود روز گذشته منتشر شد و امروز ادامه این جلسه را به چاپ می رسانیم.

دکتر یدالله دادگر، معاون پژوهشی دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی، در این نشست گفت: امروزه اقتصاد ما با چارچوب‌های دین و شریعت ادغام شده است به همین دلیل اگر بزرگوارانی مانند بهشتی بودند، می توانستند در بحران های امروز راه حل هایی را ارائه نمایند.

وی افزود: معمولا دو ویژگی در بحث‌های مدیریت دینی کمک می‌کند که عبارتند از: تدبیر، توانمندی و آگاهی و دیگری سلامت و اخلاق مداری که در روایات و آیات هم به آن اشاره شده است. امروزه اگر فردی مانند مرحوم بهشتی بود چون دارای این دو ویژگی تدبیر و اسلام شناسی بودند می‌توانستند ما را از این بحران نجات دهند.

دادگر ادامه داد: مدیران شایسته باید نقشه راه خروج از بحران را ارائه کنند و ما هم بپذیریم، باور و عزم ملی فراهم شود و سپس برای حل مسئله بحران حرکت کنیم.

به گفته معاون پژوهشی دانشکده اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی، مرحوم بهشتی برای شنیدن اندیشه های اصلاح آماده بودند وی عقیده داشت نقد کمک کننده است و اگر نباشد مسئله ای حل نخواهد شد.

وی گفت: مواردی که در خصوص کتاب مرحوم بهشتی می توانیم به آن اشاره کنیم این است که این کتاب حدود چهل تا پنجاه سال پیش تدوین شده است بنابراین طبیعی است که مطالب جمع آوری شده نیاز به نقد داشته باشد. مرحوم بهشتی به شدت پویایی داشت و به مسئله اجتهاد اهمیت زیادی می‌دانند ایشان میگفت در شریعت نوعی تکنولوژی است. می‌توان گفت هنوز هم نوشته‌های ایشان تازگی دارد. بحث کلی که می توانیم  درمورد این کتاب به آن اشاره کنیم این است که، بحث های محاوره ای باید حذف شود و در بخش  ویرایش هم برخی کلمات نامفهوم است. مباحث کتاب دارای عدم یکنواختی است  و بهتر بود که منابع نیز در کتاب ذکر می شد اما در نهایت از نظر محتوا و اصالت ارزشمند است. از منظر دیگر این عنوان برای این مجموعه، مناسب نیست، اگر عبارت‌های "گفتارهایی در اندیشه اسلامی یا مکتبی یا آموزه اقتصادی در اسلام" استفاده می شد مناسب تر بود. برای مثال وقتی می‌گوییم نظام، ممکن است در برخی مواقع نظام و اسلام ارتباطی با هم نداشته باشند زیرا در مواردی نظام مطرح نیست مثلاحذب جمهوری تصمیم بگیرد در روز کارگر شرکت کند یا خیر؟ این بحث خاطره قشنگی است اما این مطلب ارتباطی به نظام اقتصادی و اسلام ندارد. نکته دیگر از منظر چینش مسائل است، اولین بحث در مورد قانون است که بهتر بود بیان می‌شد که به این علت از مبحث قانون شروع شده است و به ابعاد متولوژی بحث پرداخته می شد. مرحوم در اندیشه های خود به اجتهاد تاکید می کردند و می فرمودند اگر اجاد نباشد پویایی دین از بین می رود.

دادگر افزود: بحث ارتباط کار و مالکیت از نکات کلیدی است که می‌بایست دقیق‌تر در کتاب تدوین می‌شد. در موضوع عدالت هم ایشان مانند مطهری آن را شاخص دینداری می‌دانست، اگر کسی عدالت و انصاف نداشته باشد دینداری وی زیر سوال می رود. از دیگر نکاتی که به آن اشاره شد موضوع پراکندگی در مباحث بود در یک بخش ازکتاب صحبت از ارث و در جای دیگر صحبت از فرد گرایی و مابعد الطبیعه و خمس و زکات می‌شود مدون باید ارتباط مباحث را توضیح دهد. در بحث محتوایی که ما صلاحیت نقد نداریم. مرحوم بهشتی قانون عرفی را در کنار شریعت تعریف می کندو می‌گوید دین مجموعه اندیشه و آیات نیست بلکه نیازمند قانون رسمی است. وی عقیده داشت مالیات باید متعارف و رسمی باشد، او نگاهی عقلانی به دین دارد و این دید او باعث افزایش کارایی دین می شود.برای مرحوم بهشتی چارچوب نظام اهمیت ندارد روح نظام مهم است که آیا نظام دارای عدالت است یا اینکه ظاهر شریعت را حفظ می کند؟

مسئله دیگر  موضوع تعاونی محوری و کار گروهی است که در دنیای امروز  و اقتصاد هم کارایی آن اثبات شده است. محور و چارچوبی که او معتقد است ضمن اینکه مبانی و اندیشه آموزه دینی است برای اقدامات اقتصادی کار آفرین است. در موضوع بهره علمای دیگر مانند اردبیلی هم نظریاتی را داده اند ایشان معتقد بودند بهره امروز با ربای صدر اسلام تفاوت دارد در بحث اختیارات  حکومت دینی مواردی است که به طور ویژه می توان جداگانه استفاده کرد.

ایشان ادامه داد: ازنظر کلی این کتاب ذخیره بسیار ارزشمندی است، از نظر انسجام دشواری هایی دارد و از نظر ملاحظات روش شناختی نکات جدی دارد و مشکلات ویرایشی دارد که باید حل شود. امیدواریم بتوانیم از این بزرگان پیام بگیریم و تاز مرحوم بهشتی روح زنده بگیریم.

دکتر سید محمد مطلبی، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی نیز در خصوص کتاب مرحوم بهشتی بیان کرد: مرحوم در ارتباط انسان با محیط نکاتی را بیان می‌کند که قابل تامل است و عقیده دارد فکر و اراده و کار انسان و حرکت او مرتبط با محیط است زیرا خود انسان جزیی از فضا است و انسان حرکتی است و می گوید یک تعامل ساختی بین انسان و محیط بر قرار است و هر دو از هم تاثیر می پذیرند.

وی افزود: مرحوم بهشتی در رابطه با انسان آزادی او را مطرح می کند که در رابطه با محیط دو محدودیت وجود دارد که اولی قانون است و منشا آن حق دیگران و دیگری رفتاری است که باعث فساد محیط می‌شود که باید آن را کنترل کرد. بهشتی  عقیده داشت در این نظام به تمام ابعاد وجود و خواست‌های جسمی و روحی انسان پاسخ داده می شود. انسان باید زمینه‌های تکامل و معنویت را برای خود فراهم کند. ایشان مالکیت شخصی را تا جایی  که به جامعه ضرر نزند پذیرفته است.

ایشان در مورد انفاق مراتبی را مطرح می کنند، مراحل انفاق را به انگیزه‌های درونی انسان ربط می دادند. مرحوم عقیده داشت در بحث انفاق هم در عین حال نیازمند قانون هستیم. مرحوم میگفت انفاق در حقیقت انسان را از خود پرستی جدا و به خدا پرستی نزدیک می کند و وقتی حاکمیت شکل گرفت انفاق هم شکل قانونی پیدا می کند.

دکتر مطلبی در ادامه بیان کرد: بهشتی در انفاق از واژه عفو استفاده می کند و آن را اعم از هزینه های مالی می داند.

 

 

خواندن 430 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395