جمعه, 22 تیر 1397 ساعت 23:00

سرمایه‌های سرگردان به کجا سرک می‌کشند؟!

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

مصطفی کمالو

عصراقتصاد: در شرایط تورمی حاد و وجود انتظارات تورمی پدیده دلاریزه شدن اقتصاد رخ می‌دهد و مردم به دلیل کاهش شدید ارزش پول و تورم فزاینده (یا انتظار کاهش ارزش پول ملی در آینده) از پول داخلی گریزان می‌شوند. در این شرایط مفهوم پول داغ Hot money این است که مردم سعی دارند پول داخلی را که در حال اضمحلال است از خود دور کنند. در این شرایط با انبوهی از سرمایه‌های سرگردان مواجه می‌شویم که برای حفظ ارزش سرمایه و سود آتی در بازارهای موازی و غیر مولد مانند سکه، ارز و سایر دارایی‌ها سرمایه گذاری می‌کنند. به دلیل کوچ گسترده سرمایه‌های سرگردان در این بازار‌ها، باعث ایجاد شوک‌های قیمتی در آنها می‌شود.

 رفتار سرمایه گذاران در فرایند انتقال شوک به بازارها، نقش محوری و تشدیدکننده‌ای ایفا می‌کند. اصولا سرمایه گذاران تصمیماتی می‌گیرند که بر اساس پیش بینی‌های شخصی آنها، عقلایی است و منجر به حرکات همزمان افراطی در بازارها می گردد و عموماً این امر به وسیله رفتار گله ای توضیح داده می‌شود. سرمایه گذاران ریسک گریز در واکنش به بحران، موقعیت‌های سرمایه گذاری خود را بر اساس درك خود از نوسانات آتی در بازارها تغییر می‌دهند.

  • دست تولید خالی از سرمایه گذاری

سرمایه گذاری به عنوان یکی از منابع رشد اقتصادی و بخش تولید به عنوان موتور رشد اقتصادی و محل انباشت دانش محسوب می‌شود. متاسفانه در کشور ما به دلیل سیاست نامناسب اقتصادی، بخش تولید به طور نسبی جایگاه خود را نسبت به سایر بخش‌های اقتصادی از دست داده است. با این شرایط نمی توان انتظار رشد داشت و باید منابع مالی بیشتری به سمت تولید هدایت شود.

با توجه به مطالب یاد شده در خصوص ایران و با درنظر گرقتن رفتار سرمایه گذاران، انتقال سرمایه در بازارها را می توان بدین صورت شرح داد:

  • بازار ارز

از تابستان 1390 اقتصاد ایران درنتیجه اعمال تحریم‌ها، بروز آثار هدفمندی یارانه‌ها، رشد فزاینده نقدینگی، تورم و سایر عوامل وضعیت بسیار ویژه ای را به خود شاهد بوده است. با روی کار آمدن دولت حسن روحانی، رشد اقتصادی كشور که متاثر از تحریم‌ها، فضای كسب وكار به جای مانده از دولت احمدی ن‍ژاد بود با اجرای شدن برجام  و سیاست‌های اصلاح ساختار و انضباط مالی با بهبود مواجه شده و در حالی كه در سال‌های 91 و 92 رشد منفی 6.9 – و 1- درصد را شاهد بودیم اما از سال 93 رشد اقتصادی با ثبت عدد مثبت 3.3 از ركود خارج شد. روند نرخ ارز نیز تا نیمه اول سال 96 روند با ثباتی داشته است. اما دلار در نیمه دوم 96 وارد دور تازه‌ای از نوسان و بی‌ثباتی در بازار ارزی ایران شد و تکرار جریان سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۹۰ بود و شدت نوسان در مواقعی بیشتر شد و نرخ‌های عجیب‌تری به بازار آمد. دلار از حدود ۳۷۰۰ تومان در شهریور ماه سال ۱۳۹۶ تا پایان ۲۰ روز ابتدایی سال ۱۳۹۷ حدود ۲۰۰۰ تومان گران شده و تا ۵۷۰۰ تومان پیش رفت. با اجرای شدن یکسان‌سازی نرخ ارز در فروردین 1397، عملا راه ورود سرمایه‌های سرگردان را به بازار ارز بست و سرمایه‌ها را به سوی بازار سکه و پیش‌خرید آن سوق داد.

  • بازار سکه و طلا

سپرده‌گذاری بانکی در ایران، در شرایط رکود اقتصادی و آرامش بازارهای ارز و طلا گزینه بسیار قابل‌تأملی است اما این نوع سرمایه‌گذاری در شرایط تضعیف ریال در برابر دلار نمی‌تواند گزینه قابل دفاعی باشد. به‌عبارت‌دیگر، در شرایط رکود مبالغی که به‌عنوان سود به سپرده‌های بانکی تعلق می‌گیرد، قدرت خرید صاحبان این سپرده‌ها را افزایش می‌دهد اما در زمان تنش‌های ارزی، آنچه به‌عنوان سود در بازار طلا و ارز وجود دارد در حقیقت فقط حفظ قدرت خرید سرمایه‌گذاران در این بازارها نسبت به سرمایه‌گذاران بازارهای دیگر است.

از طرفی، خرید طلا، اعم از سکه، شمش و زیورآلات نیز یک گزینه مطلوب برای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود که در بلندمدت می‌تواند ارزش سرمایه و قدرت خرید افراد را حفظ کند. سکه در چند روز اخیر با افزایش قیمت قابل توجهی در بازار همراه شده و هر قطعه سکه تمام بهار آزادی حتی تا ۲ میلیون و 8۰۰ هزار تومان افزایش قیمت داشت. حالا که پیش فروش سکه به نوعی کاملا تعلیق شده و سرمایه‌های سرگردان راهی جز ورود به بازارهای سرمایه ومسکن پیش روی خود ندارد.

  • بازار مسکن

بازار مسکن نیز که همواره به‌عنوان یکی از بازارهای سرمایه‌پذیر مطرح است، در شرایط فعلی می‌تواند مقصد سرمایه‌های سرگردان جامعه باشد. در این حوزه، سرمایه‌ای بودن کالای مسکن و سابقه جهش قیمتی مداوم در ادوار گذشته می‌تواند از نکات جذاب برای ورود سرمایه‌گذاران به بازار مسکن باشد. همچنان که وزارت راه و شهرسازی گردش مالی بازار مسکن تهران در سال 96را 81هزار و 760میلیارد تومان اعلام کرده که چندین برابر کل سرمایه‌های سرگردان جمع‌شده در قالب فروش گواهی سپرده و پیش‌فروش سکه است.

در مقابل اما، تواتر دوره‌های رونق و رکود مسکن و نقدشوندگی پائین مسکن در دوران رکود جزو چالش‌های اصلی این بازار محسوب می‌شود ضمن اینکه بخش عمده سرمایه‌های خرد کشور در این بازار راهی ندارند و فعلاً بخش قابل‌توجهی از متقاضیان مصرفی بازار نیز به‌واسطه رشد قیمت‌ها از بازار خط خورده‌اند.

توجه به این نکته نیز ضروری است که قیمت مسکن در طول سال 96 به‌طور میانگین 30 درصد رشد کرده و تقریباً از دایره شمول قدرت خرید متقاضیان مصرفی این کالای ضروری خارج شده است بنابراین اگر در این بازار افزایش قیمت دیگر رخ دهد، این افزایش قیمت تا حدی زیادی می‌تواند ناشی از تقاضای کور برای سرمایه‌گذاری در مسکن یا سفته‌بازی در این بازار باشد و عاقبتی جز رکود سنگین در انتظار آن نخواهد بود چراکه خرید مسکن برای ذخیره کردن سود حاصل از سرمایه‌گذاری خود، نیازمند خریداری است که واحد مسکونی او را خریداری کند و اگر متقاضی مصرفی در بازار نباشد، سرمایه‌گذار بازار مسکن قادر به خروج از این سرمایه‌گذاری نخواهد بود مگر اینکه سرمایه‌گذاری خود را به سرمایه‌گذار دیگری منتقل کند که البته این کار نیز منوط به وجود دورنمای رونق و سودآوری در این بازار خواهد بود؛ درحالی‌که اصولاً دوره‌های رونق در بازار مسکن کوتاه است و همه سرمایه‌گذارانی که تمایل دارند سرمایه‌گذاری خود را نقد کنند، فرصت خروج از این بازار را پیدا نمی‌کنند.

  • بازار سرمایه

در پایان معاملات هفته منتهی به ۳۰ خرداد ۹۷ شاخص کل نسبت به هفته قبل با ۹.۸ درصد افزایش همراه شد. شاخص کل با ۹۷۲۷ واحد افزایش نسبت به هفته قبل، به ۱۰۸ هزار و ۸۷۳ واحد رسید. علی‌رغم این‌که در فروردین‌ماه  دولت قیمت ارز را ۴۲۰۰ تومان تعیین کرد و  اعلام کرد که مبادله دلار با قیمتی بیش از ۴۲۰۰ تومان قاچاق محسوب می‌شود، بعد از گذشت چند ماه شاهد این هستیم که قیمت دلار در بازارهای غیررسمی به بیش از ۸۰۰۰ تومان رسیده در عین حال این موضوع سبب شده بسیاری از شرکت‌های بورسی در دارایی‌های خود تجدید ارزیابی کرده و این موضوع قیمت سهام آنها را افزایش داده است.

سودآوری بسیاری از شرکت‌ها در بورس تهران به قیمت دلار وابسته است و اگر قیمت دلار افزایش یابد شرکت‌های صادرات محور با افزایش درآمد مواجه  و این موضوع سبب شناسایی سود توسط این شرکت‌ها و در نتیجه افزایش قیمت سهم آن‌ها می شود.

یکی از دلایل رشد معاملات بورس این است که انگیزه فعالان بازار برای نگهداری وجه نقد و اوراق درآمد ثابت کم شده؛ چرا که شرایط خاص اقتصادی که خواسته یا ناخواسته به وجود آمده باعث شده عمده تحلیل‌ها براساس این شرایط صورت پذیرد. اگر همچنان افزایش نرخ ارزهای خارجی در بازار ادامه یابد انتظار می‌رود سرمایه گذاری در بازار سهام به حرکت درآید.

بازار سهام یکی از بازارهای تخصصی است و حضور در آن نیاز به دانش، تجربه و مشاروه برای حضور سرمایه دارد. به دلیل این که افراد نمی‌توانند برای سرمایه‌گذاری در این بازار اقدام کنند وارد بازارهای دیگری مانند خودرو می شوند.

  • خودرو

روی‌آوردن سرمایه‌های سرگردان به بازار خودرو باعث خریدهای سرمایه‌ای در بازار شده است.این سرمایه‌های بزرگ و کوچک با خرید حداقل‌های موجود در بازار می‌خواهند از ارزش پول خود محافظت کنند. مقایسه قیمت خودروهای داخلی ازفروردین  تا خرداد 97 نشان از افزایش قیمت در تمامی مدل‌ها تولیدی دارد. این افزایش قیمت به گونه ایی است که در برخی از خودروها شاهد اختلاف 30 میلیون تومانی قیمت نسبت به فروردین ماه هستیم.

از خودروهایی که بیشترین افزایش قیمت را طی این مدت تجربه کرده اند می توان به مزدا 3 ، خودروی خانواده رنو شامل ال 90، ساندرو و ساندرو استپ وی ، پژو 207، دنا، خانواده هیوندایی شامل آی 20 و اکسنت و جک S5 اشاره کرده که این خودروها از 8 تا 30 میلیون تومان افزایش قیمت را فقط طی 2 ماه تجربه کرده اند.

افزایش قیمت خودرو ریشه داخلی دارد و نشات‌گرفته از تولید نقدینگی و کاهش سودهای بانکی و ورود سرمایه‌های سرگردان به صنعت خودرو است. دلیل اصلی روی آوردن این سرمایه‌گذاران به این صنعت ناپایداری‌های سیاسی، هزینه بالای تولید شغل و نبود امنیت سرمایه در تولید شغل است که آن‌ها را تهدید می‌کند. خروج آمریکا از برجام تاثیراتی روی بازار خودرو ایران گذاشت و متاسفانه در همین مدت کوتاه، شاهد بالارفتن قیمت‌ها در بازار خودرو بوده‌ایم.

متاسفانه بهره وری تولید خودرو در ایران پایین بوده و به دلایلی همچون سوءمدیریت، پایین بودن بهره وری، بالا بودن بهره تسهیلات بانکی، نرخ مزد، تورم و دیگر دلایل پنهان و آشکار مصرف کنندگان نباید به کاهش قیمت خودرو امیدوار باشند. ازسویی قطعات خارجی صنعت خودرو با ارز مبادلاتی خریداری می شود، بنابراین با افزایش قیمت ارز مبادلاتی هزینه‌های واردات قطعات نیز افزایش خواهد یافت. بنابراین با توجه به وضعیت موجود امکان کاهش قیمت خودرو وجود ندارد.

  • سکه پربازده‌ترین بازار ایران

حالا پرسش این است که با توجه به اینکه همه بازارها با شوک رو برو بوده‌اند، بازدهی کدام بازار در سه ماهه نخست سال 97 بیشتر بوده است؟

بررسی تغییرات قیمت‌ها در بازار‌ها نشان می‌دهد که طی سه ماهه ابتدایی امسال میزان افزایش قیمت سکه فراتر از رشد قیمت ارز، مسکن و شاخص بازار سرمایه بوده است.

بررسی بازدهی بازارها طی این دوره نشان می‌دهد، سکه معادل 57 درصد، طلا 38 درصد و بورس 13 درصد بازدهی داشته است. مطابق آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی بازار مسکن در مدت یک سال متوسط قیمت هر مترمربع آن، بیش از 34 درصد رشد کرده است و بازدهی این بازار در سه ماهه نخست سال 97، 7 درصد بوده است.

در بازار ارز و با تک نرخی اعلام شدن دلار اندکی از تلاطمات کاسته شد و رشد قیمت یورو و پوند در مدت سه ماهه نخست سال جاری به ترتیب 41 درصد و 44 درصد بوده است.این بررسی نشان می‌دهد که در طی این دوره سکه پربازده‌ترین بازار بوده است.

 

خواندن 203 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395