یکشنبه, 31 تیر 1397 ساعت 00:00

اطلاعات تکميلي

  • حاتمی یزد در گفت و گو با عصراقتصاد:

تحریم، بازار ثانویه ارز را به شکست می‌کشاند

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

سمیه بابایی

عصراقتصاد: نوسانات بازار ارز به عنوان یکی از بازارهای تاثیرگذار در اقتصاد می تواند پیامدهای منفی برای اقتصاد جامعه داشته باشد. با وجود وعده‌های مسئولان مبنی بر بازگشت ثبات و آرامش به بازار ارز، در فروردین ماه امسال شاهد افزایش نرخ ارز از مرز 5 هزار تومان بودیم .

بنابراین دولت در فروردین ماه و پس از نوسانات شدید نرخ ارز، اقدام به تک نرخی کردن دلار نمود و اعلام کرد که از 21 فروردین ماه نرخ دلار 4200 تومان است و هر قیمتی به غیر از این عدد قاچاق تلقی می شود .

 همچنین دولت سامانه ای به نام نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) را راه اندازی نمود و مقرر شد تا دلارهای حاصل از صادرات صادرکنندگان به قیمت 4200 تومان به این سامانه واریز و واردکنندگان نیز دلار مورد نیاز جهت واردات کالا را از همین سامانه و به قیمت 4200 تومان تامین کنند.

پس از راه اندازی این سامانه، برخی صادرکنندگان از دستور دولت برای واریز دلارهای خود به سامانه نیما سرپیچی و ترجیح دادند دلارهای خود را در بازار آزاد به فروش برسانند.

دومین مشکل این بود که دولت طی اطلاعیه‌هایی اعلام کرد که دلار 4200 تومانی را تنها برای واردات برخی کالاهای خاص اختصاص خواهد داد و باقی واردکنندگان کالاها مجبورند برای تهیه دلار مورد نیاز خود به بازار آزاد مراجعه کنند و همین موضوع باعث به وجود آمدن نرخ دیگری در بازار آزاد ارز شد.

سرانجام دولت تصمیم گرفت که علاوه بر نرخ 4200 تومانی برای دلار، با نرخ دومی (نرخ توافقی) برای دلار نیز موافقت کند. در این خصوص رئیس کل بانک مرکزی از تقسیم بندی کالاها در دولت در چهار گروه خبر داد و اعلام کرد، تامین ارز گروه سوم کالایی که «کالاهای غیر اساسی» تعبیر می‌شود، از طریق بازار ثانویه و ارزش دار کردن اظهارنامه‌های صادراتی انجام خواهد شد. در نتیجه مقرر شد تا درکنار نرخ ۴۲۰۰ تومانی دلار، نرخ جدیدی هم برای معاملات و نیازهای ارزی تعیین شود و آنچه که از شمول ارز ۴۲۰۰ تومانی خارج است با نرخ جدید مورد معامله قرار گیرد. این نرخ دلار در خارج از سامانه نیما و در بازاری که بین صادرکننده و واردکننده شکل می گیرد، تعیین می شود و از این رو به آن نرخ دلار توافقی می گویند و به این بازار شکل گرفته بین صادرکننده و واردکننده، بازار ثانویه ارزی گفته می شود.

این در حالی است که بسیاری از کارشناسان معتقدند تشکیل بازار ثانویه ارز منجر به ایجاد فساد، رانت و چند نرخی شدن مجدد ارز و افزایش قیمت‌ها و به نوعی عقب نشینی دولت از سیاست ارزی فروردین ماه است. بنابراین ایجاد بازار ثانویه ارز را مسکنی مقطعی برای وضعیت کنونی بازار ارز دانسته که بعد از چهار تا شش ماه باید ساختارهای لازم برای تک نرخی شدن ارز در کشور فراهم شود.

این درحالی است که بزرگانی مانند فرشاد مومنی (اقتصاددان و رئیس موسسه پژوهشی دین و اقتصاد) معتقدند بازار ثانویه به معنی سوداگری دوباره ارز است.

 به گفته وی بازار ثانویه یعنی باز کردن راه یک سوداگری غیرعادی دوباره در حوزه نرخ ارز. تمام ابزارهای تبلیغاتی رسمی و غیررسمی کشور در خدمت این قرار گرفته که تحت عنوان بازار ثانویه برای ارز صادراتی، دوباره مجالی برای فعالیت‌های رانت‌جویانه و سوداگرانه درباره نرخ ارز پدید آورد. وی هشدار داد هر تغییری در نرخ ثانویه ارز، بهانه‌ای برای تغییر در نرخ رسمی ارز و ایجاد بی‌ثباتی و فساد در تمام اعماق جامعه خواهد بود.

همچنین حسین راغفر اقتصاددان و استاد دانشگاه با بیان اینکه پیامد فوری راه اندازی بازار ثانویه ارز، تثبیت قیمت دلار ۹۰۰۰ تومانی است، معتقد است : در چنین شرایطی قاعده قیمت‌های نسبی می‌گوید به دنبال دلار ۹۰۰۰ تومانی عرضه نان ۱۵۰۰ تومانی امکانپذیر نیست، بنابراین شورش نان نتیجه طبیعی افزایش قیمت‌ها بدنبال شکل گیری بازار ثانوی ارز است و این برنامه‌ای است که دولت آمریکا برای فلج کردن اقتصاد کشور همواره از آن استقبال کرده است.

سازوکارهای اجرایی بازار ثانویه ایرادات جدی دارد

این موضوع را با احمد حاتمی یزد از مدیران و کارشناسان ارشد  اقتصادی در میان گذاشتیم . حاتمی یزد معتقد است در شرایط فعلی که در تحریم به سرمی بریم، بازار ثانویه ارز نمی تواند عملکرد موفقی داشته باشد و قطعا این طرح جدید دولت با شکست مواجه خواهد شد. احمد حاتمی یزد از کارشناسان اقتصادی در گفت و گو با عصراقتصاد در خصوص اقدام اخیر دولت مبنی بر تشکیل بازار ثانویه ارز ،گفت: ساز و کارهای اجرایی بازار ثانویه ارز دارای ایرادات اساسی است و با توجه به شرایط تحریمی فعلی که بانک‌های خارجی تمایلی به ادامه همکاری با ایران ندارند، این بازار نمی تواند عملکرد موفقی داشته باشد.

وی با اشاره به مشکلات تکنیکی و عملیاتی بازار ثانویه ارز، افزود: با توجه به اینکه فروشنده، ارزی به در اختیار نداشته که به صورت اسکناس و فیزیکی قابل معامله باشد و معمولا به صورت حواله است، بنابراین در صورت حواله بودن موجودی ارز، فروشنده در یک بانک خارج از کشور و خریدار هم ارز را در یک بانک دیگری دریافت می کند، لذا در صورت انجام معامله، انتقال ارز از بانک فروشنده به بانک خریدار در شرایط فعلی امکان پذیر نیست.

حاتمی یزد ادامه داد: در شرایط استثنایی که هر دو بانک در یک کشور دارای حساب باشند، شاید این روش عملیاتی شود که البته به ندرت انجام می شود.

این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به معاملات ناچیز بازار ثانویه ارز اظهار داشت: کل رقمی که در این بازار عرضه شده است حدود 180میلیون دلار وکل پولی که عملا مورد معامله قرار گرفته است 60 میلیون دلار است، یعنی یک سوم آنچه عرضه شده مورد معامله قرار گرفته که البته کل این رقم ناچیز است.

بازار ثانویه ارز عقب نشینی دولت از سیاست‌های قبلی است

این کارشناس بانکی با ابراز ناخشنودی از عملکرد بازار ثانویه ارز،یادآور شد: بازار ثانویه ارز به معنی عقب نشینی دولت از سیاست‌های قبلی است . دولت به این نتیجه رسید که نمی توان بازار آزاد ارز را حذف کرد . حال با تشکیل بازارثانویه ، به بازار آزاد ارز رسمیت بخشیده و  می خواهد آن را ساماندهی کند تا بتواند جلوی فعالیت‌های قاچاق و زیرزمینی را بگیرد. لذا  به نظر می رسد با وجود شرایط تحریمی قطعا این بازار با مشکلات عدیده ای مواجه خواهد شد.

به گفته حاتمی یزد باید زمینه فعالیت صادرکننده فراهم شود تا بتواند ارز حاصل از صادرات خود را به فروش برساند . وی در پاسخ به این پرسش که آیا بازار ثانویه ارز به نفع صادرکنندگان است که ارز خود را با قیمت‌های بالایی به فروش برسانند و سودهای بیشتری کسب کنند، اظهار داشت: در این شرایط چاره ای نیست جز اینکه یا دولت ارز صادرکننده را در بازار آزاد خریداری کند و یا اینکه اشخاص دیگری که برایشان به صرفه است، ارز صادرات کننده را خریداری کنند .

دولت چاره ای جز راه اندازی بازار ثانویه ارز ندارد

این کارشناس ارشد اقتصادی تاکید کرد: دولت در شرایط فعلی چاره ای جز راه اندازی بازار ثانویه ارز نداشت، اما باید گفت که این طرح در شرایط فعلی شانس کمی برای موفقیت دارد. در حال حاضر معاملات خارج از بورس و بدون اعلام رسمی، توسط افراد و شرکت‌ها که ارز در اختیار دارند صورت می گیرد .

تحریم بازار ثانویه ارز را به شکست می کشاند

حاتمی یزد در پایان خاطرنشان کرد: در حال حاضر به دلیل تحریم ، فروشنده نمی تواند ارز مورد نیاز را به خریدار تحویل دهد و با توجه به تجربه ای که در 20 سال گذشته داشتیم، در صورت امکان نقل و انتقال ارزی این بازار می توانست موفق باشد. سابقه معاملات ارزی در بورس نشان می دهد، به دلیل اینکه حوالجات قابل انتقال بودند، موفق بود اما اکنون به دلیل تحریم‌ها و مشکلات در نقل و انتقال ارزی، این کار امکان پذیر نیست.

خواندن 254 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395