یکشنبه, 31 تیر 1397 ساعت 09:01

گردشگران به بازار ثانویه ارز می‌روند

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

اکرم رضائی نژاد

عصراقتصاد: از حدود یک ماه پیش اخبار و شایعاتی درباره حذف ارز مسافرتی منتشر شد؛ به‌طوری که خبرها از این حکایت داشت که میزان ارزی که برای مسافران در نظر گرفته و با نرخ رسمی به آن‌ها پرداخت می‌شود، قطع خواهد شد. هرچند این اخبار ضد و نقیض بارها از سوی رئیس کل بانک مرکزی و سایر مسئولان مورد تائید قرار نگرفت، اما به هر حال نمی‌توانست به طور کلی این موضوع که قرار است در روند و نحوه پرداخت ارز مسافرتی تغییراتی ایجاد شود را رد کند.

بعد از اجرای سیاست یکسان سازی نرخ ارز از سوی دولت و قاچاق اعلام شدن خرید و فروش‌های ارزی دولت تصمیم گرفت تا به مسافران برای سفر به کشورهای نزدیک ۵۰۰ یورو و برای سفر به کشورهای دورتر هزار یورو آن هم یک بار در سال اختصاص دهد و این در شرایطی است که هر گونه خرید و فروش ارز از سوی دولت نیز مصداق قاچاق عنوان شده و مسافران اجازه نداشتند در بازار آزاد ارزی برای سفر خود تامین کنند که در عالم واقع هیچ گاه این دستور دولت از سوی مسافران اجرایی نشد.

البته از سوی دیگر دولت اعلام شده بود خروج ارز در هر سفر بیش از ۵ هزار یورو ممنوع بوده و مسافران نمی توانند رقمی بیش از آن را که از هر منبعی اعم از رسمی یا غیررسمی تامین کرده باشند از کشور خارج کنند.

دولت از 21 فروردین ماه تا پایان 23 تیر یعنی حدود سه ماه معادل 312 میلیون دلار ارز مسافرتی با نرخ 4200 تومان به مسافران خروجی تخصیص داده که مورد انتقاد کارشناسان اقتصادی و نمایندگان مجلس نیز قرار گرفته که در آستانه اعمال تحریم های یکجانبه آمریکا علیه کشورمان و در شرایطی که باید مدیریت بیشتری بر منابع ارزی کشور انجام شود، این پرداختها توجیهی ندارد.

بر این اساس پنجشنبه هفته گذشته خبرگزاری‌ها از توقف اختصاص ارز مسافرتی از اول مرداد ماه با نرخ رسمی دولتی خبر داده و اعلام کردند برخی بانک‌ها در نامه نگاری با شعب بانکی، اختصاص ارز دولتی برای سفر را متوقف کرده‌اند ؛ موضوعی که با هیچ گونه واکنشی از سوی بانک مرکزی مواجه نشد اما اکنون خبرها حکایت از آن دارد که ارائه ارز مسافرتی از سوی دولت با دو نرخ دولتی و بازار ثانویه از این پس صورت خواهد گرفت و متقاضیان می توانند بر اساس آن نیازهای خود را تامین کنند.

اما انتقال تخصیص ارز مسافرتی از نظام بانکی به سامانه نیما و تعیین نرخ آن در بازار ثانویه، بحث داغ این روزهای دست اندرکاران نظام ارزی است که تصمیم گیری نهایی آن در دولت انجام می شود.

آن گونه که مدیرکل سیاست‌ها و مقررات ارزی بانک مرکزی اعلام کرده، نحوه پرداخت ارز مسافرتی تا چند روز آینده مشخص می شود که بر این اساس ممکن است تامین ارز مسافرتی با دو نرخ دولتی و بازار ثانویه صورت گیرد اما باید مکانیزم آن از سوی دولت و بانک مرکزی اعلام شود.

کسرایی پور گفته است که بانک مرکزی طی روزهای آینده ضوابط جدیدی را برای نحوه اصلاح پرداخت ارز مسافرتی اعلام خواهد کرد.

این در حالیست که پس از انتشار گزارشی درباره میزان تخصیص ارز مسافرتی، گمانه زنی ها درباره احتمال قطع این یارانه مستقیم به سفرهای خارجی و غیرضرور هموطنان قوت گرفت؛ حتی رونوشت ابلاغیه ای در فضای مجازی دست به دست شد که در آن بانک سامان به عنوان یکی از بانک های عامل ارایه دهنده ارز مسافرتی، پرداخت آن را از 30 تیرماه امسال به مسافران ممنوع کرده است که البته از سوی روابط عمومی این بانک تکذیب شد.

اما به دنبال جریان اخیر سرکشی به شعب بانک‌هایی که مسئولیت پرداخت ارز مسافرتی را بر عهده دارند، از این حکایت دارد که در بین کارکنان شعب و مسافران در رابطه با زمان توقف پرداخت ارز تردید وجود دارد. این در حالی است که کارمندان شعب ارزی این بانک‌ها می‌گویند هیچ زمان مشخصی به آن‌ها اعلام نشده که قرار است ارز مسافرتی را متوقف کنند و تا هنگامی که تایید نشود، ثبت‌نام و پرداخت ادامه خواهد داشت. اما در یکی از شعب هم این گونه عنوان شد که ممکن است از اول مردادماه ارز مسافرتی در بانک‌ها متوقف شود و به کانال دیگری منتقل شود.

این در شرایطی است که برای روز گذشته (شنبه) مسافران با هیجان خاصی در شعب حاضر بودند و جالب اینجاست که صف‌های طولانی برای تامین ارز کسانی که تا چند روز آینده بلیت داشتند، تشکیل شده و از آن‌ها ثبت نام شده بود و برای دریافت ارز اقدام می‌کردند. این در حالی است که برخی از آن‌ها چهار تا پنج روز دیگر فرصت برای ثبت نام داشتند اما عنوان می‌کردند که نگرانند در وضعیت نامشخص و بلاتکلیفی که وجود دارد این فرصت برایشان از دست رفته و به طور غیرمنتظره‌ای پرداخت ارز متوقف شود.

  • دولت نباید برای مسافرت خارجی یارانه بدهد

هرچند نمی توان جلوی سفرهای خارجی هموطنان را گرفت و یا تخصیص به آنها را ممنوع کرد اما برخی کاشناسان همچون علی سنگینیان رئیس کمیسیون پول و سرمایه اتاق ایران معتقدند کسی که قصد مسافرت دارد باید ارز مورد نیاز خود را به قیمت بازار تامین کند نه اینکه دولت بابت آن یارانه تخصیص دهد.

بانک مرکزی طبق مصوبه دولت، 27 فروردین ماه 33 اولویت را برای تخصیص ارز 4200 تومانی به نظام بانکی ابلاغ کرد که مورد نخست آن به ارز مسافرتی اختصاص دارد.

با توجه به اینکه در مصوبه دولت نیز بر تخصیص ارز مسافرتی تاکید و در عین حال از سازمان برنامه و بودجه، وزارت راه و شهرسازی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خواسته شده است تا نسبت به کاهش تقاضای ارز مسافرتی پیشنهادهای خود را به معاون اول رییس جمهوری ارایه دهند؛ دور از انتظار نیست که با بررسی این گزارش ها، تخصیص این ارز دچار جرح و تعدیل شود.

در سه ماهی که از اجرای نظام جدید ارزی می گذرد، دولت برخی تصمیم های اولیه خود را اصلاح کرده است؛ برای نمونه ابتدا اعلام کرد برای واردات همه کالاها ارز تخصیص می دهد اما در نهایت با تقسیم بندی کالاها به چهار گروه، گروه سوم را از شمول ارز 4200 تومانی خارج و واردکنندگان را ملزم کرد از بازار ثانویه تامین کنند.

بازار ثانویه به تازگی در بستر سامانه ارزی نیما راه اندازی شده است؛ بهای ارز در این بازار را عرضه و تقاضا مشخص می کند و بالاتر از نرخ رسمی است.

«ولی اله سیف» رئیس کل بانک مرکزی نیز 13 تیرماه پس از راه اندازی بازار ثانویه ارزی به خبرنگاران وعده داد که تخصیص ارز مسافرتی در آینده نزدیک به این بازار منتقل می شود.

وی سوم اردیبهشت ماه و دو هفته پس از اجرای نظام جدید ارزی درباره اینکه میزان ارز تخصیصی کفاف هزینه های مسافران سفرهای خارجی را نمی دهد، از آنها خواسته بود برای تامین ارز مدتی صبر کنند تا شرایط مهیا شود.

هرچند در آن زمان رسانه ها بر این باور بودند که رقم 500 یورو برای مقاصد نزدیک و یک هزارو یورو برای مقاصد دور برای سفرهای خارجی کافی نیست اما گذشت زمان نشان داد که همین ارقام اندک نیز محل سوء استفاده برخی شده است و اکنون تشدید تقاضا برای دریافت ارز مسافرتی، نهاد تصمیم گیر را بر آن داشته تا در سیاست ها و دستورالعمل های خود بازنگری کند.

یک مقام آگاه در نظام بانکی درباره آینده ارز مسافرتی به ایرنا گفت: به طور حتم دستورالعمل ارز مسافرتی تغییر می کند اما برای این کار نیاز است موضوع در دولت بررسی و تصمیم گیری شود.

به گفته وی، با توجه به راه اندازی بازار ثانویه و انتقال تامین ارز گروهی از کالاها به این بخش که ارز مورد نیاز آنها از محل صادرات خرُد تامین می شود، دور از انتظار نیست که در آینده تامین ارز برخی خدمات از جمله ارز مسافرتی نیز به این بخش منتقل شود زیرا در اولویت کشور نیست.

مهدی کسرایی پور مدیر کل سیاست ها و مقررات ارزی بانک مرکزی نیز هفته گذشته اعلام کرد: موضوع ارز مسافرتی در حال بررسی است؛ بانک مرکزی پیشنهادهای جدیدی برای اصلاح نحوه پرداخت آن مطرح کرده که در ستاد اقتصادی دولت بررسی و در آن جا در این باره تصمیم گیری خواهد شد.

طبق آمارهای منتشره سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از تعداد گردشگران ایرانی در بهار سال گذشته و سخنان علی اصغر مونسان رئیس این سازمان مبنی بر کاهش پنج درصدی شمار گردشگران ایرانی در بهار 97، بیش از یک میلیون و 800 هزار نفر در سه ماهه نخست امسال به خارج از کشور سفر کرده اند؛ با توجه پرداخت بیش از 312 میلیون دلار ارز مسافرتی در حدود سه ماه، سرانه هر مسافر حدود 175 دلار بوده است.

در این شرایط، چنانچه دولت قصد داشته باشد تخصیص ارز دولتی به مسافران خارجی را قطع کند، باید سازوکاری برای تأمین این نیاز از طریق بازار ثانویه و صرافی‌ها ایجاد کند تا هم نیاز مسافران خارجی تأمین شود و هم از توزیع رانت در قالب ارز ارزان دولتی به سفرهای خارجی جلوگیری شود.

در حالی تاکنون از سوی مسوولان پیشنهادات مطرح شده برای جایگزینی روش فعلی پرداخت ارز اعلام نشده که بعید نیست با قطع روند فعلی، ادامه پرداخت به بازار ثانویه ارز در سامانه نیما منتقل شود. در این سامانه گروه سوم کالایی که واردات غیرضروری هستند بر اساس نرخ رقابتی بین عرضه‌کننده و متقاضی معامله را انجام می‌دهند. خبرها از این حکایت دارد که نرخ دلار در این معاملات تا 7500 رسیده است.

نکته قابل‌توجه این است که اگر دولت تخصیص ارز دولتی به مسافران را منتفی کند، باید برای حفظ سرمایه اجتماعی خود، تخصیص ارز دولتی به واردکنندگان غیر شفاف و توزیع رانت از این طریق را متوقف سازد و تخصیص‌های انجام شده در سه ماه گذشته را نیز کاملاً شفاف‌سازی کرده و موارد تخلف را قاطعانه پیگیری کند در غیر این‌صورت، در شرایطی که جامعه از سرنوشت تخصیص بیش از 10 میلیارد دلار ارز دولتی به واردات بی‌خبر باشد، یقینا در برابر قطع ارز مسافرتی جبهه خواهد گرفت و حتی کسانی که هرگز متقاضی این ارز نبوده‌اند نیز به انتقاد از اقدام دولت خواهند پرداخت.

خواندن 201 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395