دوشنبه, 27 دی 1395 ساعت 09:05

نقش مدیران اقتصادی در برجام مهمان یا میزبان ؟

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

مرضیه صدری :

عصر اقتصاد : دی ماه سال 94 روزی بود که ایران با شش قدرت جهانی برای آغاز اجرای "برنامه جامع اقدام مشترک" یا همان برجام توافق کرد، امروز 365 روز از آن زمان گذشته و در اولین سالگرد برجام قرارداریم. نگاهی به انچه در این دوره یک ساله اتفاق افتاده نشان از تحرکات دولت در دو مسیر اقتصادی و سیاسی دارد.

در عرصه سیاسی دولت یازدهم ناچار به ایجاد تفاهم داخلی در قبال دستاوردهای مذاکرات بود، مذاکراتی که به طور کامل با اطلاع رهبری پیش رفته بود ولی گروههایی تلاش داشتند با برداشت های دگرگون از نصایح رهبری در جریان مذاکرات، دستاوردهای برجام را زیر سئوال ببرند.
در عرصه بین المللی نیز با آغاز اجرای برجام تیم دیپلماسی دولت برای احیای روابط اقتصادی بین المللی که در دوران تحریم ها تقریبا متوقف شده بود بر سرعت فعالیت هایی خود که از زمان امضاء توافق آغاز شده بود افزودند، یکی از چشمگیر ترین این  اقدامات سفر 11 روزه وزیر امور خارجه به شرق آسیا و دیدار از شش کشور آسیایی بود که در اسفند سال 94 صورت گرفت.
نگاهی به فهرست اهداف و محورهای مذاکرات صورت گرفته نشان میدهد که گفتگوهای وزیر خارجه به تمامی حور محورهای اقتصادی بوده است.
محمد جواد ظریف در اندونزی مذاکرات خود را بر محورهای انرژی، بانکی، حمل و نقل دریایی، علمی، بهداشتی، فن آوری اطلاعات، پتروشیمی و سرمایه‌گذاری متمرکز کرده بود.
در تایلند زمینه های همکاری و گسترش روابط دو کشور در حوزه های مختلف اقتصادی و تجاری از جمله توریسم، کشاورزی، انرژی و پتروشیمی، دارو، سرمایه گزاری، بنادر، علم و فن آوری مورد بررسی قرار گرفت. همچنین بر لزوم تسهیل تجارت برای فعالان اقتصادی در دو کشور و همچنین ایجاد کانال‌های همکاری بین‌بانکی تأکید شد.
در نیوزلند، استرالیا ، برونئی و سنگاپور نیز مذاکرات بر محورهای مشابه شکل گرفت که البته شاید افزایش فروش نفت در سال 95 یکی از اولین دستاوردهای این مذاکرات در عرصه عمل باشد.
اما نکته جالب اینجاست که در این دوره یک ساله سفرهایی از این دست بیش از آنکه از سوی تیم اقتصادی دولت به خصوص بانک مرکزی صورت گیرد از سوی مردان دیپلماسی کشور صورت گرفته است.
البته به این جمع  پرتحرک که به جبران کم تحرکی و بی ابتکاری تیم اقتصادی دولت و بخش خصوصی تلاش کرده اند، می توان خود رییس جمهور و رییس دفتر وی را افزود .
محمد نهاوندیان رئیس دفتر رئیس جمهور در سفری که سوئیس ، پایتخت سیستم بانکی دنیا،  داشت در مورد افزایش سطح روابط اقتصادی دو کشور با رئیس جمهور این کشور اروپایی به گفتگو پرداخت، در این مذاکرات رئیس جمهور سوئیس اظهار امیدواری کرد سطح تبادلات بانکی بین دو کشور در جریان دیدارهای صورت گرفته بین بانکهای سوئیس با ایران در این سفر افزایش پیدا کند و نکته جالب اینجا بود که نهاوندیان جلسه ای هم با بانکداران سویسی برای تشریح توانمندی ها  و یافتن راه های همکاری با مدیران بانکی سویسی داشت ، که در کمال تعجب برای بانکداران سویسی بدیع و جالب توجه بود، یعنی این سفر آذرماه 1395 نشان می دهد، هنوز بانک مرکزی و بانکداران ایرانی اقدام موثر و متناسبی طی 9 ماه در سویس صورت نداده، به نظرمی رسد قبل از این سفرهم سطح مذاکرات بانکی دو کشور در حد بانکهای کوچک و خصوصی صورت گرفته بوده است و در عمل بانکداران سوئیسی تصویر روشنی از امکانات سیستم بانکی ایران و فرصت های همکاری با ایران نداشته اند.
مروری بر این گونه اخبار در جریان یک سالی که پشت سر گذاشته شد نشان از نوعی کاهلی در دیپلماسی اقتصادی در بخش هایی خاص مانند سیستم بانکی در عین دیپلماسی فعال سیاسی بوده است که بار مذاکرات اقتصادی و بانکی کشور را به دوش کشیده است.
این یک واقعیت است که برجام از بعد امنیتی و نظامی برای ایران ارزش چندانی ندارد در حالی که اصل مذاکرات برای رفع تحریم ها در حوزه های اقتصادی صورت گرفته و درنهایت بعد ازانجام توافق انتظارمیرفت مدیران بخش های دولتی، خصوصی و تعاونی برای بازگشت اقتصاد ایران به شرایط عادی حداکثر تلاش خود را به انجام برسانند.
اما سفرهایی هم که مستقلا توسط مقامات اقتصادی کشور صورت گرفته ، معطوف به نشست های سنتی بانکی مانند مجامع صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و نشست بانک توسعه آسیایی بوده است.
در واقع مقتضیات اقتصادی این مرحله از اجرای برجام سفرها ، تشریح و توضیح ها و توجیه کردن موسسات پولی و مالی کشورهای هدف باید باشد، که گویا در این زمینه ازطرف ستاد اقتصادی هیچ سناریو و برنامه عملیاتی تدوین نشده است، گویا بانک مرکزی و تعدادی از وزارتخانه ها و نهادهای اقتصادی در خانه برجام نقش مهمان را دارند، و دستگاه دیپلماسی سیاسی میزبان و فعال، و اینان منتظر پهن شدن سفره و آغاز پذیرایی هستند.
و این درست در حالی است که منتقدین کثیر الشک وطنی ، بیشترین انتقاد از دولت را به تاخیر در تحقق اهداف اقتصادی برجام دارند، اما میهمانان اقتصادی دولت به غیر از مقداری تلاش های ژورنالیستی داخلی ، هیچ وظیفه و برنامه ای برای خود در قبال این موضوع قایل نیستند.
شاید گفته شود که روابط خارجی باید توسط وزارت امور خارجه و دفتر ریاست جمهوری تنظیم و ابلاغ و اجرایی شود، در اینصورت سوال می کنیم آیا این فرض برای وزرای راه و شهرسازی ونفت هم صادق است؟
چگونه است که ثمره برجام در حمل و نقل و سهمیه نفتی ایران در اوپک دیده می شود، اما در بخش بانکداری، بیمه گری و صنعت ، هنوز به آینده دلخوش کرده ایم؟
در واقع دیپلمات های ایرانی از مدیران اقتصادی در عمل بسیار فعال تر عمل کرده اند، سفرهای جواد ظریف و محمد نهاوندیان که در بالا به آن اشاره شد و یا سفرهای ابراهیم رحیم پورمعاون آسیا و اقیانوسیه و تخت روانچی معاون اروپا و آمریکایی  وزارت امور خارجه، که برای اجرایی شدن مذاکرات صورت گرفته توسط وزیر امور خارجه ، همه و همه نشان یک دیپلماسی سیاسی دارد که در فهرست مجریان آن نام . نشان و برنامه ای از مدیران بانکی و صنعتی کشور به چشم نمی خورد و بعد از یک سال از اجرای توافق برجام تنها می توان گفت بار مذاکرات اقتصادی پسا برجام را سیاسیون بردوش کشیده اند.

خواندن 1533 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395