چهارشنبه, 17 مرداد 1397 ساعت 09:08

خلاء ملموس داوری در قراردادهای تجاری

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

نیلوفر فروهیده

عصراقتصاد: داوری در تجارت بین المللی در دهه‌های اخیر جایگاه خاصی یافته است و تجار و دست اندرکاران امر تجارت بین الملل آن را طریقه خوب و نسبتاً مطمئنی برای حل وفصل اختلافات تجاری خود یافته اند. از این روی امروزه شرط حل وفصل اختلافات در عموم قراردادهای تجاری یک شرط نسبتاً اصلی و ثابت است.

دلایل رشد و توسعه داوری به منظور حل و فصل اختلافات تجاری بین المللی را می توان در مزایایی که این روش نسبت به سایر روش‌های حل و فصل اختلافات حقوقی دارد جستجو نمود.  از عمده این مزایا می توان به کاهش هزینه و زمان رسیدگی، محرمانگی جریان داوری، عدم مراجعه طرفین به دادگاههای ملی، قطعیت و الزام آور بودن رأی داوری صادره و امکان شناسایی و اجرای نسبتاً ساده این آرا اشاره کرد. بنابراین طرفین اختلاف در صورت انتخاب روش داوری برای حل وفصل اختلاف خود از این مزایا برخوردار خواهند بود و همین امر موجب گسترش روز افزون این شیوه حل و فصل اختلافات گردیده است. البته نباید از نظر دور داشت که این شیوه در کنار محاسن خود، دارای معایبی از جمله متزلزل بودن، شناسایی حکم داوری، عدم پذیرش از سوی دادگاه های داخلی و ... نیز میباشد. در کشور ما نیز با پذیرش این شیوه داوری براساس قانون نمونه آنسیترال داوری تجاری به شکل رو به افزایشی مورد استفاده واقع می گردد.

در کنار داوری داخلی و خارجی، داوری بین المللی  قرار دارد. منظور از داوری بین المللی، موضوع حقوق بین المللی عمومی نیست. این گونه داوری که در رابطه با حاکمیت دولت‌ها انجام می‌شود قواعد خاص خود را دنبال می کند؛ بلکه منظور داوری تجاری بین المللی است که راجع به معاملات بین الملی می باشد، اعم از اینکه میان اشخاص عمومی باشد.

 سو تیتیر:امروزه طرفین اختلاف ترجیح میدهند اختلاف خود را در بخش غیر دولتی یک کشور مطرح کنند

به سبب افزایش سریع حجم و توانمندی بازرگانی بین المللی، سرمایه گذار خارجی و انتقال فن آوری در چند دهه پیش که رشد هم زمان اختلافات بین المللی را نیز در بر داشت، طرفین اختلاف بیشتر ترجیح می‌دادند که اختلاف خود را در مراجعی اقامه کنند که بخشی از ساختار دولتی یک کشور معین نباشند.

آنان در واقع به دنبال یک داوری بین المللی بودند که تحت قواعد و آیین پذیرفته شده، بین المللی  باشد. در خصوص نحوه، تشخیص داوری تجاری بین المللی، ملاک قابل اعتمادی نمی توان ارائه نمود. ممکن است از نظر سیستم قضایی یک کشور، داوری یک عنصر خارجی باشد.

 در تعریف داوری گفته شده: داوری عبارت است از رفع اختلاف طرفین بین متداعیین در خارج از دادگاه به وسیله شخص یا اشخاص حقوقی مرضی الطرفین و یا انتصابی.

مزیت های موجود در داوری آن را جزو روش های نوین قرار داده است

داوری نسبت به سایر روش های حل و فصل اختلافات دارای مزایایی است که باعث می گردد از آن به عنوان روشی نوین در قرار داد های تجاری بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد.

 نخستین مزیت داوری این است که در حالی که اجرای آرای داد گاه های ملی در کشور های دیگر معمولاً با مقررات سختگیرانه مواجه است و در واقع به دلیل فقدان یک معاهده فراگیر در خصوص  اجرای آرای قضایی خارجی در قلمرو سایر کشور ها، اجرای این آرا به مقررات داخلی کشور محل اجرا بستگی دارد، اجرای آرای داوری در سایر کشور ها از پذیرش زیادی برخوردار بوده و به موجب کنوانسیون شناسایی و اجرای آرای داوری خارجی، رای صادره در هر یک  از کشور های عضو قابل شناسایی اجراست و تنها در موارد مصرح در آن کنوانسیون دادگاه های ملی یک کشور عضو می توانند از اجرای آرای داوری خودداری کنند.

مزیت دیگر داوری غیر علنی بودن جلسات داوری و محرمانه بودن رسیدگی داوری است. در حالی که دراکثر کشور ها علی الاصول جلسات دادرسی در دادگاه به صورت علنی برگزار می شود، رسیدگی علنی به دعاوی تجاری بین المملی باعث افشا جزئیات قرار داد های تجری بین المللی و لطمه به اعتبار تجار بین المللی می شود. بنا بر این از آن جایی که داوری یک رسیدگی خصوصی و محرمانه  تلقی می شود و داور ها نیز از افشای موارد اختلاف و جزئیات رسیدگی و قرارداد های تجاری منع می شوند روابط تجاری طرفین  به بهترین وجه حفظ شده و از لطمه به روابط حرفه ای طرفین  جلوگیری می شود. این امتیاز داوری برای کسانی که تمایلی ندارند اسرار تجاریشان فاش شود، اهمیت به سزایی دارد و به خصوص برای تجاری که تمایلی ندارند مشکلات مالی آن ها در رسیدگی نزد محاکم علنی شود، حائز اهمیت است.

مسئله دیگر سرعت رسیدگی در داوری ها می باشد. دادگاه ها به دلیل تراکم پرونده ها اوقات دارسی طولانی تعیین می کنند و به علاوه وجود برخی مقررات موجب شده که برخی پرونده ها سال ها در دادگاه ها رسسدگی شده و نهایتا نیز رای قطعی و نهایی در مورد آن صادرنشود. این در حالی است که داوری دچار معضل تراکم نیست و به علاوه به واسطه این که رسیدگی داوری عموما با نوعی تسامح و سازش همراه است، اصولا طرفین راحت تر نسبت به نتیجه آن توافق می کنند.

تجارت بین‌المللی، سابقه‌ی طولانی دارد و ملت‌ها از دیرباز برای برآوردن نیازها و دستیابی به کالا و خدمات، به مبادله خارجی پرداخته‌اند. تنظیم مقررات مختلف تجاری در سطح ملی، قراردادهای بین‌المللی را در معرض، مقررات مختلف و متعارض قرار می‌دهد. طرفین در قراردادهای تجاری بین‌المللی، همه جزییات روابط خود را در قرارداد پیش‌بینی می‌کنند.

 ولی بازهم جلوگیری از بروز اختلافات تجاری ممکن نیست، راهکارهایی خاص برای رسیدگی به اختلافات تجاری بین‌المللی وجود دارد. هیچ‌کدام از طرفین حاضر نیستند، که حاکمیت محاکم کشور مقابل را بپذیرند، پس به سمت داوری تجاری متمایل می‌شوند.

در نهایت از بحث داوری در تجاری بین المللی به این نتیجه می رسیم که، داوری نهاد دیر پاست که ایرانیان از دیر باز مورد استفاده قرار می دادند و به ویژه با توجه و عنایت به مقررات اسلامی، داوری و حل غیر ترافعی اختلافات امری نیکو بین ایرانیان محسوب می شده است. در حال حاضر علی رغم نیاز تجارت داخلی به روش های جایگزین حل اختلاف که در خارج از دادگاه به اختلافات تجار فیصله دهند، جای خالی داوری تجاری در مقررات تجاری کشورمان محسوس است. سرعت در ذات تجارت نهفته است و دادگاه ها نمی توانند به این نیاز پاسخ گویند.

از طرف دیگر علی رغم تصویب قانون داوری تجاری بین المللی  و با وجود این که منبع اصلی این قانون، متن قانون نمونه آنسیترال راجع به داوری تجاری بین المللی بود، اما نواقص و اشتباهاتی در قانون سال 1376 وجود دارد که رفع این نواقص نیز مناسب به نظر می رشد.

 همچنین در کنار داوری، در کشور های دارای تجارت پیشرفته، روش های برای حل اختلاف ابداع شده است که میزان تشریفات آن ها حتی از داوری نیز کمتر است. بسیاری از سازمان های داوری در این کشور ها مقرراتی راجع به داوری و روش های مختلف جایگزین حل اختلاف دارند.

 

خواندن 163 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395