چهارشنبه, 24 مرداد 1397 ساعت 11:02

خرید حمایتی و فروش زعفران از طریق بورس کالا

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

عصراقتصاد: معاون وزیر و رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران، گزارشی شفاف، دقیق و جامعی از عملکرد سه‌ماهه اخیر این سازمان در حوزه خرید حمایتی و چگونگی بازار رسانی و عرضه محصول زعفران ارائه داد.

به گزارش سازمان تعاون روستایی، حسین شیرزاد به موضوعات گسترده‌ای همچون؛ استفاده بی‌سابقه از ظرفیت‌های بورس کالا، به‌کارگیری روش‌های فنی و مبانی حرفه‌ای بازرگانی، عرضه محصول با رعایت اصول برندینگ و کیفیت درجه‌بندی‌شده، مقابله با چالش رقابت منفی و مخرب درصحنه تجارت جهانی، راهکارها و برنامه‌های در دست اقدام سازمان مرکزی تعاون روستایی درزمینه ایجاد و تکمیل زنجیره‌های تولید و ارزش زعفران در سطح ملی به‌منظور افزایش سهم بری کشاورزان زعفران کار و همچنین گزارش کاملی از کمیت، تنوع و کیفیت زعفران عرضه‌شده در بازار فیزیکی و سپرده کالایی بورس کالای کشاورزی و بسیاری موارد شنیدنی دیگر اشاره کرد.

متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:

  • با توجه به تأکید شما در شفاف‌سازی اقدامات سازمان، آمار فروش مربوط به زعفران‌های خریداری‌شده را به‌صورت خلاصه شرح دهید.

از مجموع بالغ‌بر ۶۶ تن زعفران‌های خریداری‌شده موجود در انبارهای سازمان تعاونی روستایی تا به امروز مجموع ۲۸.۶۵۶.۰۰۰ گرم زعفران به ارزش ۱۵۵.۸۷۹.۰۸۳.۰۰۰ ریال به اشخاص حقیقی (۴۱ درصد) و تشکل‌های تعاونی روستایی (۵۹ درصد) در قالب ۱۷۸ مورد معامله در بازار فیزیکی بورس فروخته‌شده و جمعاً" به میزان ۳۷.۷۳۰.۹۲۱ گرم از آن در انبارهای مربوطه نگهداری می‌شوند.

  • آیا ممکن است کمی به تنوع زعفران‌های موردبحث اشاره‌کنید؟

بله. زعفران‌های موجود و فروخته‌شده از ۴ درجه و نوع مختلف شامل نگین به میزان ۱۷ درصد، شبه نگین (سرگل) ۱۱ درصد، پوشال مرغوب ۳۵ درصد و پوشال معمولی ۳۷ درصد بوده که به ترتیب ۷۱.۲، ۴۸، ۲۸.۵ و ۴۲.۵ درصد آن‌ها به فروش رسیده است.

  • مدت سه ماه است که شما بر اساس حکم وزیر محترم جهاد کشاورزی به‌عنوان رئیس هیئت‌مدیره و مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران منصوب‌شده‌اید، با توجه به اقدام سال گذشته دولت در خرید توافقی زعفران لطفاً نظر کلی‌تان را در این خصوص بیان کنید.

در حال حاضر بیش از ۱۶۵ هزار خانوار فقط در دو استان کشور تولیدکننده زعفران هستند و سطح زیر کشت آن بیش از ۱۱۰ هزار هکتار است. این محصول خواستگاه خرده پایی و خرده مالکی و معیشتی دارد. لذا دولت در سال ۱۳۹۶ با مداخله در بازار زعفران به شکل حمایتی و توافقی به یاری تولیدکنندگان زعفران ساکن در سکونتگاه‌های روستایی محروم عمدتاً مرزی شتافته است. ذکر این نکته هم ضروری است که در کشور ما، محصول زعفران با کیفیت‌های متفاوت در مناطق مختلف کشور تولید می‌شود. اگر استانداردها در همین سطحی که امسال با آن روبرو بوده‌ایم، تولید شود درواقع گامی روبه‌جلو است.

  • نحوه فروش زعفران در سال جاری چگونه بوده است و چه تفاوتی با گذشته داشته است؟

امسال به‌منظور فروش زعفران، ضمن برگزاری جلسات متعددی با شرکت بورس کالا باهدف راه‌اندازی بورس بین‌المللی زعفران و بازار آتی زعفران تصمیم گرفته شد جهت آغاز عملیات فروش اقدام به عرضه زعفران در رینگ بین‌الملل، بازار سپرده کالایی و بازار فیزیکی بورس کالای کشاورزی شد. البته در فرآیند بورسی زعفران خرده‌مالکان هم امکان حضور دارند. در سال گذشته طرح دیر اجرایی شد و فرآیند اندکی به سمت خارج از بورس تمایل داشت اما امسال سیاست اجرای فرآیند به‌طور کامل در بورس است.

  • از مکانیزم پذیرش و خرید زعفران برای مخاطبین ما توضیح بدهید.

نظر سازمان مرکزی تعاون روستایی بیشتر گرایش به سمت گواهی سپرده کالایی مبتنی بر پذیرش انبار است در این خصوص دو انبار در تربت و مشهد پذیرش‌شده و امسال هم امکان پذیرش انبارهای بیشتر وجود دارد و استانداردهای موردنظر در انبار معیار پذیرش است. کشاورز محصول را به انبار محل تولید تحویل می‌دهد. پس از تحویل، اطلاعات کشاورز در سامانه اطلاعات کشاورز ثبت‌شده و برای کشاورزان کد بورسی صادر می‌شود. در زمان تحویل محصول، ارزیابی کمی و کیفی مطرح است لذا محصول به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا کیفیت آن بر اساس برگ آنالیز و مشخصات زعفران تعیین گردد. برگ آنالیز زعفران با همکاری بورس، شورای ملی زعفران، تعاون روستایی و سازمان استاندارد و صادرکنندگان تهیه‌شده و مشخصات مندرج در آن با اجماع نظر نمایندگان دستگاه‌های یادشده موردپذیرش قرارگرفته است. آنالیز تعریف‌شده در بورس با در نظر گرفتن استانداردها و اجماع نظر متخصصان این حوزه صورت پذیرفته است. نمونه محصول کشاورز به آزمایشگاه ارسال و در صورت تطابق با مشخصات مربوطه پذیرفته می‌شود. خریدار در زمان تحویل محصول، محصول را با مشخصات تعریف‌شده دریافت خواهد کرد.

  • آیا برنامه و فرایند جدیدی برای خرید زعفران در سال‌های آتی دارید؟

در آینده شاید بتوان به سمت قرارداد اختیار معامله هم رفت در این قرارداد قبل از زمان کشت محصول، دولت بر اساس زمین و میزان عملکرد پیش‌بینی‌شده کشاورز، میزان محصول قابل تحویل توسط کشاورز را مشخص می‌کند. جهاد کشاورزی برگه اختیار معامله‌ای را به کشاورز می‌دهد که در زمان معین (برداشت) میزان محصول زعفران مشخص‌شده را باقیمتی که دولت مشخص کرده بفروشد. این اختیار می‌تواند استفاده شود یا نشود. می‌توان بازار ثانویه هم در نظر گرفت که قبل از زمان برداشت این حق را خریدوفروش نماید.

خاطرنشان می‌کنم که هدف همه این اقدامات حمایتی در جهت ساماندهی بازار زعفران باهدف فعال‌سازی و بهره‌گیری از ظرفیت تشکل‌های بخش کشاورزی در کشور بوده است. چون ملاحظه می‌شود هرساله سطوح زیر کشت زعفران به دلیل شرایط اقلیمی کشور در حال گسترش است، لذا سعی شده که اقدام به‌گونه‌ای باشد تا در سال‌های آتی نیازی به دخالت مستقیم دولت در بازار و خرید حمایتی، مشابه آنچه در سال گذشته شاهد آن بودیم احساس نشود.

  • به نظر شما چالش‌های عمده موجود در بازارهای جهانی زعفران کدام اند؟

من معتقدم یکی از چالش‌های جدی بازار زعفران رقابت مخرب درصحنه بازرگانی خارجی است. متأسفانه به‌گونه‌ای تاریخی تجار داخلی باقیمت پائین محصول را در اختیار خریداران خارجی قرار داده و علاوه بر رقابت منفی قیمتی محصول، در کیفیت هم به حداقل استانداردها پایدار نمی‌ماندند. از سوی دیگر عدم شناخت فعالان محلی از نیاز مصرف‌کنندگان خارجی یکی دیگر از چالش‌های این بازار است. به‌واقع بازار شناسی دقیق از بازار خارجی در عرصه تولید، فرآوری و بسته‌بندی در کشور صورت نمی‌گیرد. مورد بعدی نبود برندهای قدرتمند از زعفران ایران در بازار جهانی است. زعفران بر اساس برند در دنیا شناخته‌شده است. از معدود محصولات کشاورزی که نیازمند برند مشخص است زعفران است، متأسفانه در شناساندن برند زعفران داخلی در خارج موفق عمل نشده است. فنّاوری فرآوری زعفران در کشور بسیار ضعیف است و باوجود تولید بسیار بالای زعفران در کشور به سبب اقلیم مناسب، درزمینه خشک‌کردن و بسته‌بندی محصول موفق عمل نشده است. عدم وجود صنایع تکمیلی و عدم وجود پیوند بین حلقه‌های مختلف صنعت زعفران (تولید، عرضه، فرآوری، صادرات) از دیگر چالش‌های صنعت زعفران کشور است و بسیاری از موارد دیگر که در این حوزه وجود دارد.

  • سازوکار تعیین قیمت زعفران و سهم کشاورزان از ارزش‌افزوده حاصله را توضیح دهید.

قیمت تعیین‌شده برای فروش زعفران بر اساس پارامترهای متعددی ازجمله رصد بازار داخلی و کشورهایی که در ۵ سال اخیر رتبه بالای واردات زعفران از ایران را داشته‌اند و نگاه به ارزش واقعی زعفران و زحمت کشاورزان در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی عمومی کشور همچنین پی ریزی مناسب برای قیمت گذاری زعفران در سنوات آتی بوده است. سازمان مرکزی تعاون روستایی تاکنون سعی کرده تا زنجیره ارزش زعفران شامل گروه مختلف از جمله کشاورزان، خریداران گل زعفران، شرکت های فرآوری داخلی و خارجی، خریداران، شبکه عمده فروشی داخلی و خارجی و مجموعه ای از تشکل ها شامل اتحادیه صادر کنندگان، فروشندگان، صادر کنندگان گیاهان دارویی را با یکدیگر همراه و هماهنگ سازد. چون بر اساس مطالعات بین المللی تنها یک چهارم ارزش افزوده ایجاد شده در این زنجیره به دست کشاورزان می رسد. حتی معتقدم ارقام از این هم پایین تر می باشد.

  • چشم‌انداز آینده تولید و بازار زعفران دارای چه مشخصاتی است؟

بنظر من صادرات به تنهایی در مورد محصول زعفران کفایت نمیکند بلکه حضور مستمر و پایدار در بازار جهانی و ایجاد ارتباطات بلند مدت در حوزه صادرات زعفران کارگشا خواهد بود. در بحث زنجیره بهترین راهکار سهیم نمودن همه حلقه ها در منافع است. زنجیره زمانی شکل می گیرد که تمام حلقه ها بر تشکیل، ضرورت و تخصیص منابع اتفاق نظر داشته باشند. در تقویت حلقه بازرگانی، بورس، ابزارهای مناسبی برای ارائه دارد. مشتریان خارجی از باب کیفیت و اطمینان از ایفای تعهدات بسیار حساس هستند. ورود بورس به این حلقه استاندارد سازی را به مشتری اطمینان می دهد.

اعتقاد دارم ترویج توانمند سازی ظرفیت سازی وآموزش کشاورزان در این حوزه بسیار مهم است. امروزه شاید ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده زعفران باشد اما به یقین تنها تولید کننده نیست. کشورهایی مثل یونان، افغانستان، چین، ازبکستان، آذربایجان، استرالیا، نیوزلند، فرانسه، مراکش در بحث تولید زعفران ورود پیدا کرده اند. اسپانیا در گذشته از ایران در تولید زعفران جلوتر بود اما تولید کننده ایرانی با هزینه کمتر این تولید را پوشش داد و از اسپانیا جلو زد در بحث بازاریابی ایران بسیار ضعیف عملکرده است و نیاز است برند جغرافیایی برای محصول زعفران در کشور تعریف و ثبت شود. مثلا لازم است در انبار یک گرم زعفران با دستگاه اسپکتروفتومتر آزمایش رنگ صورت بگیرد و کروسین و مواد خارجی و رطوبت چک شود و بعد پذیرش کالا در انبار صورت پذیرد. خریدار حرفه ای زعفران، منطقه تولید زعفران، کود محصول، نحوه خشک کردن و... برایش مهم است. لذا دقت در این زمینه بسیار مهم است. لازم است ویژگی های زعفران به صورت موازی تعیین شود. بهتر است محدوده سافراتال، کروسین، مواد خارجی، اندازه کلاله، رطوبت و گرده برای هر نوع زعفران تعریف شود. لازم است در مورد استانداردهای تعریف شده دقت و ظرافت بیشتری خرج شود. صادرکنندگان حوزه زعفران افرادی هستند که کمتر اطلاعی در مورد مناسبات بین المللی این محصول و برند سازی دارند و بیشتر به دنبال رانت ارزی هستند و معمولا هم بیشتر سود به این افراد می رسد.

خواندن 206 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395