دوشنبه, 29 مرداد 1397 ساعت 04:00

اطلاعات تکميلي

  • در کشاکش بحث دریافت غرامت جنگ 8 ساله از عراق مطرح شد؛

بغداد توانایی پرداخت غرامت را دارد

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

محمدحسن گودرزی

عصر اقتصاد: جَنگ یکی از پدیده‌های شوم بشری است که در طول تاریخ انسان بسیار رخ داده است. به طور کلی اگر بخواهیم تعریف ساده ای از جنگ داشته باشیم، جنگ به درگیری سازمان‌یافته، مسلّحانه و غالباً طولانی ‌مدتی گفته می‌شود که بین دولت‌ها، ملت‌ها یا گروه‌های دیگر انجام شده و با خشونت شدید، گسیختگی اجتماعی و تلفات جانی و مالی زیاد همراه است. بسیاری از جنگ‌ها همراه با خود کاهش چشمگیر جمعیت و نابودی زیرساخت‌ها و منابع (که می‌تواند منجر به قحطی، بیماری و مرگ شهروندان شود) را به همراه داشته‌اند.

عموماً جنگ ارتباط مستقیمی با اقتصاد دارد به‌طوری‌که بسیاری از جنگ‌ها به شکل کلی یا جزئی به خاطر مسائل اقتصادی شروع شده‌اند که برای مثال می‌توان به جنگ داخلی آمریکا اشاره کرد. در برخی از موارد جنگ باعث شده که اقتصاد یک کشور رو به بهبود برود اما در بسیاری از موارد نابودی اقتصاد کشورهای دیگر هدف اصلی طرفین بوده‌است. برای مثال دخالت روسیه در جنگ جهانی اول چنان ضربه‌ای به اقتصاد این کشور وارد آورد که حکومت تزاری را با خطر سقوط حتمی مواجه ساخت و کمک زیادی به انقلاب ۱۹۱۷ روسیه کرد.

جنگ 8 ساله ایران و عراق هم که از آن به عنوان طولانی ترین جنگ قرن بیستم بعد از جنگ جهانی دوم نام برده می شود جدای از تلفات جانی و خسارات گاها جبران ناپذیری که برای هر دو طرف داشت از نظر اقتصادی هم بر دو کشور اثر بسیار مخربی گذاشت. این موضوع در مورد ایران که در ابتدای جنگ مورد تهاجم قرار گرفته بود بیش از عراق قابل مشاهده بود.

غرامتی در حدود 97 میلیارد دلار

بعد از اتمام جنگ که با پذیرش قطعنامه 598 از سوی ایران همراه بود بحث دریافت غرامت جنگی از عراق مطرح شد. در سال ۱۹۹۱ خاویر پرز دکوئیار (دبیرکل وقت سازمان ملل متحد) رسماً بر اساس نظر گروه ناظر نظامی سازمان ملل متحد، عراق را آغازگر جنگ معرفی کرده و از خواسته ایران برای دریافت غرامت جنگی پشتیبانی کرد. خسارات وارده به ایران در طول جنگ ۸ ساله ۹۷ میلیارد دلار برآورد شد.

در طول سال های اخیر در مورد مبلغ دقیق غرامت پرداختی عراق به ایران صحبت های گوناگونی شده است. برای مثال خبرگزاری مهر در آذر ماه ۸۸ در گزارشی اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران  در برآوردی برای صندوق بین‌المللی پول «هزینه‌های غیرنظامی جنگ هشت ساله عراق علیه ایران» را اندکی بیش از ۹۷ میلیارد دلار عنوان کرده است.

حسین سبحانی‌نیا، عضو هیئت رئیس وقت مجلس، بهمن ماه ۹۲ به خبرگزاری «خانه ملت» گفته بود که میزان خسارت جنگ ایران و عراق حدود هزار میلیارد دلار برآورد می‌شود. ظاهرا رقمی که صادقی اعلام کرده از مجموعه این دو برآورد به دست آمده است.

در شهریور ۱۳۸۹، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران با تهیه طرحی دولت آن کشور را ملزم به پیگیری اخذ غرامت‌های جنگ کرد با اینهمه بحث دریافت غرامت جنگ از عراق تاکنون مقدر نشده بود.از سوی دیگر  برخی از کارشناسان معتقدند که برای گرفتن غرامت از عراق لازم است قطعنامه دیگری بر اساس گزارش هیئت بی‌طرف به تصویب شورای امنیت برسد که این کار هنوز انجام نشده است. اما موضوعی که دوباره بحث دریافت غرامت جنگی ایران از عراق را داغ کرد، از حدود دو هفته پیش و با اعلام موضع نخست وزیر عراق رخ داد. حیدر عبادی نخست‌وزیر عراق در جریان یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد این کشور علی‌رغم مخالفت کلی با استراتژی وضع تحریم‌ها، از تحریم‌ها علیه ایران پیروی می کند.

حیدر عبادی در این کنفرانس خبری علیرغم توصیف تحریم های ایران به خطایی راهبردی گفت: ما آن‌ها (تحریم‌ها علیه ایران) را یک خطای راهبردی و غیرصحیح می‌دانیم اما آن‌ها را اجرا خواهیم کرد تا از منافع مردم‌مان دفاع کنیم. ما با این تحریم‌ها رابطه‌ای نداریم و از آن‌ها حمایت نمی‌کنیم اما به آن‌ها ملتزم خواهیم ماند.

علیرغم اینکه این گفته ها بعدا از سوی عبادی تکذیب شد و وی تنها بر پایبندی عراق بر تحریم معاملات دلاری با ایران تاکید کرده بود اما این موضوع باعث شد که بار دیگر بحث دریافت غرامت از طرف عراقی از سوی ایران مطرح شود.

تک و پاتک بین ایران و عراق در توئیتر بر سر غرامت جنگ

بعد از اظهارات اولیه عبادی یکی از نمایندگان مجلس ایران با یادآوری بحث پرداخت غرامت جنگ ایران و عراق اعلام کرده بود که این کشور در حدود 1100 ملیلیارد دلار باید به ایران بپردازد.

محمود صادقی نماینده مجلس ایران در پیامی که در شبکه اجتماعی توئیتر منتشر کرده بود نوشت: دولت عراق مطابق ماده ۶ قطعنامه ۵۹۸ ۱۱۰۰ میلیارد دلار بابت غرامت خسارات مستقیم جنگ تحمیلی به ایران بدهکار است؛ دولت ایران با لحاظ تنگناهای مردم عراق در مطالبه این غرامت تعلل کرده است؛ اکنون نخست‌وزیر عراق به‌جای جبران، با تحریم‌های ظالمانه علیه مردم ایران همراهی می‌کند!

این اظهار نظر صادقی بدون پاسخ نماند. در واکنش به این توییت نماینده مجلسِ ایران، فائق الشیخ علی، نماینده مجلس عراق و رهبر «حزب مردمی اصلاح» در حساب توییتر شخصی خود نوشت: به نام خانواده قربانیان ترور از شما و دولت شما می‌خواهم ‍۱۱ میلیارد دلار آمریکا به عنوان غرامت کشته شدن یک میلیون عراقی از زمانی که القاعده را به بهانه جنگ با آمریکا از سال ۲۰۰۳ وارد کشور ما کردید، بپردازید.

آقای الشیخ علی از فعالان سیاسی مخالف صدام حسین در تبعید بود که به عراق بازگشت و به عضویت مجلس و کمیسیون حقوق بشر آن درآمد. او در انتخابات اخیر مجلس عراق ائتلافی از جناح لیبرال ملی‌گرا و میانه‌رو با نام «ائتلاف تمدن» را پایه گذاشت و به مجلس راه یافت.

اظهارات این نماینده مجلس عراق در ادامه‌ اتهاماتی است که از سال‌های ابتدایی اشغال این کشور در سال ۲۰۰۳ متوجه حکومت ایران و سوریه بوده است. دولت عراق در سال ۲۰۰۹ سفیر خود را در اعتراض به آن‌چه «تسهیل ورود جهادی‌های القاعده به خاک عراق توسط دولت سوریه» توصیف می‌کرد، از دمشق فراخواند. دادگاه فدرال آمریکا در ماه مه امسال با صدور حکمی ایران را به پرداخت غرامتی به مبلغ ۶ میلیارد دلار به خانواده قربانیان حملات ۱۱ سپتامبر محکوم کرده بود.

عراق توانایی پرداخت غرامت را دارد

حالا به نظر می رسد که بحث دریافت غرامت از عراق بیش از پیش برای ایران جدی شده است و سند تائید این مدعا اظهارات رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران است که اعلام کرده  عراق توان پرداخت غرامت جنگ با ایران را دارد و تهران منتظر اجرایی شدن آن است.

آنطور که حشمت‌الله فلاحت‌پیشه روز شنبه به ایسنا گفته طبق قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد، عراق باید غرامت جنگ ۸ ساله با ایران را پرداخت کند و پرونده این مسئله در مناسبات دو کشور همچنان گشوده است. طرف عراقی هم به طور کامل پرداخت غرامت را رد نکرده است. عراق توان پرداخت غرامت جنگی ایران را دارد. انتظار ما این است که این موضوع اجرایی شود. در این بین یکسری از اختلافات گذشته بین ایران و عراق مانده که معمولا عوامل دخیل بیرونی مانع از رفع برخی اختلافات می‌شود که نتیجه آن ایجاد ضررهایی است.

او یکی از نمونه‌ها را عدم موافقت عراق با لایروبی اروندرود عنوان کرد و افزود اگر این کار انجام شده بود یک مسیر کشتیرانی صنعتی و تجاری بیش از صد کیلومتری ایجاد می‌شد که عراق می‌توانست از منافع آن طی این سال‌ها بخشی از غرامت را بپردازد.

فلاحت‌پیشه در بخش دیگری از صحبت های خود اعلام کرده که گروه‌های عمدتا صاحب نفوذ در عراق و برخی بازیگران خارجی تلاش می‌کنند که مانع از شکل‌گیری مناسبات، ترمیم و بازسازی یکسری زیرساخت‌های اقتصادی و تجاری مشترک بین دو طرف شود تا عراق توان مالی لازم را برای پرداخت غرامت نداشته باشد. البته عراقی‌ها از لحاظ تولید و فروش نفت از ایران جلوتر هستند و بیشتر می‌فروشند. این یعنی توان پرداخت غرامت ایران را دارند. اکنون غرامت کویت را به دلیل یک الزام بین‌المللی پرداخت می‌کنند. انتظار ما این است که این قطعنامه درباره ایران هم اجرا شود و به تدریج مذاکرات مربوط به غرامت شروع گردد.

انتقادات از رفتار عراق تنها به سیاسیون ختم نشده بلکه بازرگانان و فعالان بخش خصوصی در ایران هم از رفتار های عراق انتقاد کرده بودند. برای مثال پدرام سلطانی، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران هفته گذشته ضمن انتقاد از همراهی عراق با تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی، اقدامات این کشور را یکی از علت‌های افزایش سرسام‌آور بهای دلار در ایران عنوان کرده بود.

با این همه به نظر می رسد که به دلیل تعلل هایی که در این مسیر صورت گرفته دریافت غرامت از عراق با مشکلات بسیاری همراه شود. با این همه این موضوع در صورتی که تمامی افرادی که می توانند در این پروسه نقش داشته باشند تلاش خود را انجام دهند قابل پیگیری و وصول است.

 

 

خواندن 103 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395