چهارشنبه, 11 مهر 1397 ساعت 10:39

اطلاعات تکميلي

  • رشد روابط اقتصادی تهران و مسکو در کنار روابط سیاسی دو کشور ادامه دارد

برگ روسی در دست ایران

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

محمد حسن گودرزی

عصر اقتصاد: در طول چند سال گذشته اقتصاد ایران با واژه تحریم و سیاست خارجی ایران با روسیه نا آشنا نبوده است. در واقع روسیه به عنوان یکی از بازیگران بزرگ عرصه سیاست جهانی در کنار چین و اتحادیه اروپا تلاش کرده است که در منطقه خاورمیانه به نوعی به عنوان رقیبی برای آمریکا مطرح شود. برای تحقق این موضوع افزایش روابط اقتصادی و سیاسی با ایران در دستور کار این کشور قرار دارد.

ایران هم به عنوان کشوری کلیدی و یکی از قدرت های خاورمیانه همواره تلاش کرده که از ظرفیت اقتصادی و سیاسی روسیه برای پیشبرد منافع خود استفاده کند. در واقع می توان گفت که ایران و روسیه با استفاده از ظرفیت های یکدیگر تلاش دارند در مقابل قدرت سومی به نام آمریکا ایستادگی کنند.  

این موضوع در طول دو سال اخیر و از زمان به روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا بیش از پیش اهمیت یافته است. ترامپ که یکی از وعده های خود را کاهش تنش و عادی سازی روابط با روسیه اعلام کرده بود نتوانست به این وعده خود جامه عمل بپوشاند و در نهایت شائبه دخالت روسیه در انتخابات آمریکا باعث شد که تنش ها در روابط بین دو کشورنه تنها کمتر نشود بلکه روابط دو کشور را در پائین ترین سطح خود بعد از جنگ سرد قرار داد.

از سوی دیگر خروج آمریکا از برجام باعث شد که سایر کشورهای باقی مانده در این توافق از جمله روسیه افزایش روابط اقتصادی را با ایران را در دستور کار خود قرار دهند و علیرغم تحریم های آمریکا که باعث خروج شرکت های بزرگ اروپایی از ایران شد تلاش کنند که با ارائه راهکارهایی تحریم های آمریکا را دور بزنند.

حذف دلار از روابط اقتصادی روسیه و ایران

این موضوع را می توان در اقدام و طرح روسیه برای حذف دلار از روابط اقتصادی این کشور با برخی از کشورها از جمله ایران دید که ماه گذشته  وزیر خارجه روسیه از تمایل کشورش به حذف دلار آمریکا در مبادلات خارجی با ایران، ترکیه و چین خبر داد. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در پایان دیدار خود با وزیر خارجه ترکیه که ماه گذشته انجام گرفت گفت که اهمیت دلار آمریکا در مبادلات بین‌المللی روز به روز در حال کاهش است و ما تمایل داریم این ارز را از مبادلاتمان با ایران و ترکیه و شاید چین حذف کنیم.

در واقع این اقدام روسیه را می توان جوابی به دلار دانست که سلاح پولی آمریکا در جنگ اقتصادی است که بر پایه نفوذ و محبوبیت جهانی دلار شکل گرفته است. در این بین پیمان‌های پولی مانند حذف دلار از مهمترین روش‌های کاهش این وابستگی به شمار می رود.

در کنار حذف دلار، باید به افزایش روابط اقتصادی بین ایران و روسیه هم اشاره کرد. آنطور که ویچسلاو والودین، رئیس دوما، مجلس نمایندگان پارلمان روسیه ماه گذشته از افزایش حجم مبادله کالا بین روسیه و ایران و همچنین بالا رفتن میزان استفاده دو کشور ار ارزهای ملی در محاسبات خود خبر داد.

والودین ضمن بیان این مطلب در نشست کمیسیون مشترک پارلمانی روسیه و ایران گفت که که حجم مبادله کالا بین دو کشور عملاً به میزان 30% افزایش یافته است. رئیس دوما افزود همچنین مسئله اجرای طرح های مشترک در زمینه های حمل و نقل و انرژی نیاز به حمایت و بحث دارد. روابط بین پارلمان های روسیه و ایران با تحرک بسیار زیادی پیشرفت می کند. الکساندر نواک وزیر انرژی روسیه هم پیشتر گفته بود که دولت این کشور امکان انجام معاملات نفتی به ارزهای ملی را بررسی می کند.

روز گذشته آندری کاستین رئیس بانک «و ت ب» روسیه اعلام نمود که ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه از ابتکار «غیر دلاری کردن» اقتصاد روسیه حمایت کرد. رئیس بانک روسی متذکر شد که بطور تمام و کمال نمی توان دلار را کنار گذاشت و پیشنهاد کرد در صورتی که آمریکا مانع از محاسبات دلاری بانک های روسیه شوند، دلار باید از اقتصاد روسیه کنار گذاشته شود. در کرملین اعلام شد که اینگونه ابتکارات بررسی نمی شوند هر چند نمایندگان وزارتخانه های مختلف روسیه از کاهش وابستگی به دلار حمایت می کنند.

افزایش روابط اقتصادی در دستور کار دو کشور

با این همه و تا قبل از خروج آمریکا از برجام به نظر می رسید که سیاست در روابط ایران و روسیه بر روابط اقتصادی بین دو کشور ارجحیت دارد. بررسی روند ۱۰ ساله تجارت ایران و روسیه طی سال‌های ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۴ نشان می‌دهد که با وجود عدم تاثیرپذیری قابل توجه روابط تجاری دو کشور از تحریم‌های بین‌المللی، حجم تجارت میان ایران و روسیه و به خصوص صادرات ایران به کشور مقابل بسیار ناچیز بوده است.

  با این همه از ابتدای سال جاری روابط اقتصادی دو کشور افزایش خوبی داشته است و این موضوع به نظر می رسد  با اجرایی شدن تحریم های جدید که از تاریخ 13 آبان آغاز خواهد شد رشد بیشتری پیدا کند. فروردین ماه امسال رایزن بازرگانی ایران و روسیه گفت: براساس آمار گمرک روسیه، میزان صادرات ایران به روسیه در سال 2017 با افزایش 30 درصد ی نسبت به سال 2016، از 303 به 392 میلیون دلار رسیده است.

فرهاد پرند رایزن بازرگانی ایران و مسکو گفت که واردات ایران از روسیه نیز از یک میلیارد و 800 میلیون دلار به یک میلیارد و 30 میلیون دلار کاهش یافته است. نسبت تراز تجاری صادرات و واردات ایران و روسیه در سال های گذشته یک به 10 بوده که در سال 2017 به یک به سه رسیده است.

رایزن بازرگانی ایران و روسیه در مورد صادرات به روسیه گفت که عمده صادرات به روسیه با سهم 70 درصدی مربوط به مواد غذایی و محصولات کشاورزی است که 273 میلیون دلار از 400 میلیون دلار سهم ایران در صادرات به روسیه مربوط به همین محصولات است. فلز، سیمان، مواد شیمیایی و معدنی در رتبه های بعدی قرار دارند که حجم آن بسیار ناچیز است. روسیه 85 واحد فدرالی و 46 استان دارد که باید از این ظرفیت به خوبی استفاده شود.

با توجه به مسائل فوق به نظر می رسد که روابط اقتصادی و بازار اقتصادی در روسیه همچنان می تواند پتانسیل بیشتری از نظر اقتصادی برای ایران داشته باشد و با توجه به این موضوع نیاز است که دست اندرکاران اقتصاد کشور دید بهتری نسبت به بازار روسیه و پتانسیل های آن داشته باشند. در واقع برخلاف نظرات احساسی که گاها در مورد روابط تاریخی ایران و روسیه اظهار می شود باید گفت که هر کشور براساس منافع خود در دنیای سیاست بین الملل فعالیت می کند و هیچگاه دوستی ها و دشمنی ها در سیاست دائمی نیست و هر دو کشور ایران و روسیه برای حضور فعال در عرصه بین النلل به یکدیگر نیاز دارند.

 

خواندن 138 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395