دوشنبه, 16 مهر 1397 ساعت 11:27

زخم‌های زلزله «قاچاق سوخت» بر تن ایران

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 عصر اقتصاد: با افزایش نوسانات نرخ دلار و شکاف بین قیمت سوخت در داخل با بیرون از مرزها، انگیزه برای افزایش قاچاق سوخت افزایش پیدا کرده و این مسئله در کنار تحریم‌ها و محدودیت کشور برای واردات بنزین نگرانی در این خصوص را افزایش داده است.

به گزارش خبرنگار عصراقتصاد، آمارهای غیررسمی نشان می‌دهد قاچاق سوخت روزانه به 20 تا 40 میلیون لیتر در روز رسیده است و این در شرایطی است که هم‌اکنون به انواع سوخت در کشور یارانه تعلق می‌گیرد. کارشناسان راه‌اندازی سامانه‌های سوخت و تشدید نظارت را یکی از راهکارهای کم‌هزینه برای مقابله با کاهش قاچاق سوخت عنوان می‌کنند و اصلاح قیمت حامل‌های انرژی را به‌عنوان دومین راهکار قاچاق سوخت عنوان می‌کنند.

نرخ پایین سوخت عامل اصلی قاچاق

سید قاسم جاسمی، نماینده کرمانشاه در مجلس دهم درباره آمار بالای قاچاق سوخت در کشور، گفت: نقش دولتمردان و به ویژه مدیران ارشد وزارت نفت در جلوگیری از قاچاق سوخت، بسیار کلیدی بوده و آنها موظف به جلوگیری از این اتفاق ناخوشایند هستند.

جاسمی ادامه داد: در سال‌های اخیر مرتباً شاهد قصور و بی‌تدبیری‌هایی در این زمینه توسط برخی افراد بوده‌ایم و برای پایان دادن به این دغدغه یک بار برای همیشه باید برنامه ای جامع و کامل ارائه شود. به‌طور مثال نرخ حامل های انرژی در کشورهای حوزه خلیج‌فارس که تولیدکننده نفت و مشتقات آن هستند بسیار گران‌تر از کشور ما است اما پایین بودن نرخ حامل‌های انرژی و به ویژه سوخت در ایران باعث شده تا حجم قاچاق آن افزایش پیدا کند.

وی با بیان اینکه قاچاق سوخت اثرات بسیار مخربی، برای جامعه و محیط‌زیست دارد، افزود: به‌طور مثال گاهی در مسیر قاچاق‌ سوخت شاهد انفجارهای عظیمی هستیم که باعث آلودگی فضا می‌شود و متأسفانه دود آن به چشم مردم بی‌گناه مرزنشین می‌رود.

این نماینده مجلس تصریح کرد: از طرف دیگر قاچاق سوخت و خروج این سرمایه بزرگ از کشور باعث ناراحتی و بی‌اعتمادی مردم به مسئولان شده که باید برای رفع این چالش، فکری اساسی شود. به‌هرحال مردم، ولی‌نعمتان نظام هستند و باید قدر آن‌ها را دانست. نباید بگذاریم که سرمایه‌های کشور به‌راحتی از مرزها خارج شود چراکه این ذخایر متعلق به همه مردم است و باید درآمد آن در جهت رفاه و آسایش و پیشرفت کشور خرج شود.

نماینده کرمانشاه با اشاره به اینکه میانگین استفاده از حامل‌های انرژی در ایران بسیار بالاتر از کشورهای دیگر است، اظهار کرد: این موضوع اتفاق خوبی نیست و باید برای استفاده صحیح انرژی در کشور فرهنگ‌سازی کرد چراکه با شرایط موجود در کشور باید قدر این منابع ارزشمند را دانست و امیدوارم تمام نهادهای مسئول در این امر در این خصوص چاره‌اندیشی کنند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: اینکه من می‌گویم قیمت سوخت در ایران پایین است به این معنی نیست که به‌یک‌باره نرخ آن را بالا ببریم زیرا افزایش قیمت در شرایط کنونی برای مردم بسیار سنگین است بلکه به نظر من یکی از عمده دلایل قاچاق سوخت، قیمت پایین آن است و افراد و گروه‌های خاص، این سوخت را با رقمی کم در داخل تهیه و بیرون مرزها به یورو یا دلار می‌فروشند و وقتی این مبلغ را به ریال تبدیل می‌کنند به سود هنگفتی دست یافته‌اند.

جاسمی با بیان اینکه باید مصرف سوخت در کشور عادلانه شود، افزود: باید سوخت در حد متعارف با قیمت پایین در دسترس افراد قرار گیرد. به‌طور مثال، زمانی هر فردی که خودرو داشت برای تهیه بنزین از کارت سوخت استفاده می‌کرد که این کارت برای هر خودرویی سهمیه‌ای را در نظر گرفته بود. متأسفانه در حال حاضر استفاده از سوخت در کشور افسارگسیخته شده و برای همین خیلی از افراد روی به استفاده غیرمتعارف از این سوخت با ارزش می‌آورند. ازاین‌رو وزارت نفت با همفکری کمیسیون انرژی مجلس می‌تواند یک الگو مناسب برای استفاده منطقی سوخت در کشور آماده کند. بی‌تردید این اتفاق هر چه زودتر به نتیجه برسد به نفع همه خواهد بود.

تصمیم‌های غیرکارشناسی آسیب‌های جدی به همراه دارد

علی ابراهیمی، نماینده شازند در مجلس دهم نیز درباره قاچاق بالای سوخت در کشور، گفت: کشور ما همیشه از تصمیمات غیرکارشناسی که توسط برخی افراد در دوره‌های مختلف گرفته شده است، آسیب‌های جدی دیده که یکی از این موضوعات «قاچاق سوخت» است. برای جلوگیری از قاچاق سوخت نمی توان همه چیز را به کنترل و نظارت ربط داد. وقتی قیمت ها غیر واقعی است و حاشیه سود بالایی برای عده‌ای دارد، حتما قاچاق صورت خواهد گرفت. یعنی نظارت در زمانی که زیر ساخت ها وجود ندارد خیلی دردی را دوا نمی کند.

نماینده استان مرکزی در ادامه افزود: من معتقدم برای بهبود این شرایط باید روی به تصمیمات عاقلانه بیاوریم و قیمت های سوخت را به قیمت های جهانی نزدیک کنیم. نه تنها در سوخت بلکه در دیگر بخش ها هم باید قیمت ها واقعی شود. زمانی که نرخ ها واقعی و کارشناسی شده باشد، راه قاچاق و مصرف بی‌رویه بسته می‌شود. واقعی شدن قیمت ها در تمام حوزه ها نیازمند زیر ساخت‌هایی است. یعنی نمی‌شود پایه و ارزش پول ملی پایین باشد و مردم از حقوق‌های کمی برخوردار باشند اما قیمت ها با واقعیت های دنیا برابری کند. مثلاً اینکه قیمت بنزین را پایین نگه داریم که برخی اقشار آسیب نبینند بعد از طرفی قاچاق سوخت انجام شود و کلی از سرمایه های مملکت به باد رود، کاری درست و تاثیر گذار نیست. مدیران ارشد کشور باید شهامت داشته باشند و یک بار برای همیشه قیمت ها را واقعی کنند تا این همه سو استفاده در کشور رخ ندهد.

عضو فراکسیون امید مجلس تصریح کرد: چنانچه بنزین قیمتش واقعی باشد، مصرف غیر متعارف آن که متاسفانه در کشور ما بالاتر از میانگین دنیا است کاهش پیدا می کند و آنگاه همه بر اساس ضرورت خود از این سرمایه ملی استفاده می کنند. از سوی دیگر قاچاق سوخت افت پیدا می کند زیرا دیگر برای سو استفاده کنندگان نمی صرفد که سوخت را به خارج از مرزها ببرند و بفروشند. نکته مهم دیگر این است که ما با این روند می توانیم ذخایر ارزشمند ملی خود را حفظ می کنیم.

وی تصریح کرد: زمانی که قیمت سوخت در ایران واقعی شد از همین محل می توان درآمد مردم را تا حد قابل ملاحظه ای افزایش داد. من فکر می کنم اگر پس از واقعی شدن قیمت سوخت برای مردم کارت اعتباری در نظر گرفته شود، خیلی مثمر ثمر است زیرا در آن شرایط هر فردی خواست می تواند با آن کارت برای خودروی مورد نظر خود بنزین بزند و اگر نخواست استفاده کند می تواند برود و معادل پولی آن را دریافت کند. با بنزین 1000 تومانی راه به جایی نمی توان برد زیرا همین یک عامل، بهترین فرصت برای افرادی است که به دنبال قاچاق سوخت هستند. باید توجه داشت که سر و سامان دادن به اقتصاد کشور در گرو واقعی کردن قیمت ها و بالا بردن درآمد مردم است در غیر این صورت مثل سابق در بر روی همان پاشنه خواهد چرخید.

جلوگیری از قاچاق سوخت نیازمند مدیریت صحیح است

همچنین هدایت الله خادمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس گفت: منابع غیررسمی از افزایش میزان قاچاق سوخت به 20 و یا 40 میلیون لیتر در روز خبر داده‌اند که شاید رقم اعلام‌شده در خصوص این افزایش درست نباشد اما قاچاق سوخت در حال حاضر انجام می‌شود و افزایش‌یافته است.

نماینده مردم ایذه و باغملک در مجلس ادامه داد: در سال‌های گذشته از کارت سوخت استفاده می‌کرده‌ایم و سامانه سوخت را داشته‌ایم و مقدار سوختی که توسط جایگاه‌داران و مردم مصرف می‌شد، بسیار شفاف و مشخص بود؛ بنابراین قاچاقی نمی‌توانست شکل بگیرد و این در حالی است که در مدت‌زمانی که کارت سوخت و همچنین سیستم هوشمند استفاده نشد و از سوی دیگر با توجه به بالا بودن نرخ سوخت در کشورهای همسایه افزایش قاچاق سوخت بیشتر شد و در این شرایط قاچاق سوخت طبیعی است.

وی تصریح کرد: در این میان استفاده از سیستم هوشمند می‌تواند در کاهش این روند مؤثر باشد چراکه مشخص می‌کند که جایگاه دار چه میزان سوخت را دریافت و به کدام خودرو و تحت نام کدام کارت سوخت تحویل داده‌شده است.

خادمی با بیان اینکه طی 10 سال گذشته نیز شاهد قاچاق سوخت بوده ایم، افزود: قبلاً هم قاچاق صورت می‌گرفت و هرسال بیشتر می‌شد بنابراین هم قاچاقچیان و هم واردکنندگان از این شرایط سود می‌بردند. در آن زمان سامانه‌هایی ایجاد شد که از شدت افزایش مصرف سوخت جلوگیری کرد و همچنین میزان واردات هم کمتر شد اما پس از منتفی شدن این موضوع دوباره شاهد افزایش قاچاق سوخت در کشور هستیم.

وی گفت: جلوگیری از قاچاق سوخت راه‌حل‌های مختلفی دارد و همان‌طور که با آن اشاره شد یکی از راه‌حل‌های آن راه‌اندازی سیستم سامانه هوشمند است. از سوی دیگر دونرخی کردن بنزین به‌گونه‌ای که قیمت دوم، نرخ مؤثری باشد و همچنین سهمیه‌بندی درست برای خودروهای شخصی، عمومی و تاکسی‌ها از دیگر راهکار جلوگیری از قاچاق بنزین است.

نماینده مردم ایذه و باغملک با اشاره به اینکه مجلس درباره جلوگیری از میزان قاچاق سوخت راهکاری ارائه و تصویب کرد که وزارت نفت باید از کارت سوخت و سامانه هوشمند استفاده کند، اظهار کرد: اما تاکنون این راهکارها استفاده ‌نشده و قاچاق سوخت یکی از معضل‌های اقتصاد کشور است که آسیب‌هایی را در پی خواهد داشت. یکی از آسیب‌های آن این است که دیگر توان تأمین سوخت در داخل کشور را نخواهیم داشت؛ یعنی قاچاق افزایش پیدا می‌کند و در این شرایط باید برای مصرف داخل واردات را بیشتر کنیم و این در شرایطی است که تحریم‌ها را پیش رو داریم، بنابراین ادامه روند قاچاق سوخت باعث می‌شود تا در آینده با کمبود سوخت در داخل کشور مواجه شویم ضمن اینکه قاچاق سوخت منابع کشور را هدر می‌دهد و دلیلی ندارد که بگذاریم منابع کشور راحت قاچاق شود و از آن‌طرف با رقم‌های بالا سوخت را وارد کنیم که این موضوع ضربه اساسی به منابع کشور است. جلوگیری از قاچاق سوخت نیازمند مدیریت صحیح است و نباید قاچاقچیان سوخت را رها کرد چراکه این موضوع به ضرر کشور خواهد بود.

ریزش نرخ دلار باعث کمرنگ شدن انگیزه قاچاق سوخت می‌شود

علی صادقین از کارشناسانی است که معتقد به اصلاح قیمت‌های انرژی است و می‌گوید در شرایطی که قیمت‌ها شکاف زیادی با کشورهای منطقه دارد این مسئله انگیزه‌ای برای قاچاق سوخت خواهد بود. وی گفت: باید قیمت بنزین با توجه به نرخ ارز حداقل در سامانه نیما واقعی شود که هم سودآوری پالایشگاه‌ها برای سرمایه‌گذاری بالاتر برود و هم مصرف داخل کنترل شود و از سویی دیگر اختلاف نرخی که باعث ایجاد قاچاق می‌شود به‌شدت کاهش یابد.

وی با اشاره به اختلاف قیمت سوخت در ایران و کشورهای همسایه گفت: اگر بپذیریم که قیمت فرآورده‌های پالایشی ازجمله بنزین تابعی است از قیمت فوب خلیج‌فارس که بر اساس نرخ دلار قیمت‌گذاری می‌شود، کاهش ارزش پول ملی ما به معنای اعطای یارانه سنگین به هر لیتر بنزین تولیدی است به‌طوری‌که قیمت هر لیتر بنزین تولیدی نسبت به کشورهای همسایه 5 تا 15 برابر می‌تواند ارزان‌تر باشد.

صادقین در همین رابطه افزود: بنابراین اختلاف قیمت بنزین در کشور در مقایسه با کشورهای منطقه و از سوی دیگر کاهش ارزش پول ملی قیمت بنزین را هم‌زمان به یک هدیه و یارانه سنگین برای اقشار مختلف تبدیل می‌کند، به‌ویژه با توجه به اختلاف قیمت سوخت در کشورهای همسایه این اختلاف قیمت و سود ناشی از آن می‌تواند یک بیزینس غیررسمی و کاملاً جذاب برای قاچاقچیان حوزه سوخت باشد، بنابراین اختلاف قیمت دلار، کاهش ارزش ریال و عدم‌تغییر نرخ بنزین در بودجه باعث افزایش قاچاق به کشورهای همسایه شده است.

این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به آسیب‌های قاچاق سوخت در کشور گفت: آسیب‌های قاچاق سوخت از سه منظر قابل‌بررسی است. بعد سیاست‌گذاری، ورود قاچاق کالاهای دیگر و عرضه و تقاضای خود بنزین در داخل کشور که قاچاق سوخت می‌تواند این سه محور را تحت تأثیر قرار بدهد. وی گفت: قاچاق سوخت در ابتدا وضعیت عرضه و تقاضای داخل را به هم می‌ریزد. وی گفت: در حال حاضر تقاضای بالای 100 میلیون لیتر در روز در داخل کشور برای بنزین راداریم اما بخش قابل‌توجهی از آن به‌واسطه اختلاف نرخ‌های جذاب به بیرون از کشور منتقل می‌شود، بنابراین پمپ‌بنزین‌ها می‌توانند با کمبود بنزین مواجه شوند که این اولین بعد در راستای عرضه و تقاضا است. وی افزود: دومین موضوع، ارز حاصل از قاچاق سوخت است که می‌تواند با ورود کالاهای قاچاق دیگر تکمیل شود و با توجه به تحریم‌ها و وضعیت گمرک می‌تواند از آن‌سو با ورود کالاهای قاچاق به کشور هم‌زمان باشد که بنابراین بازار محصولات دیگر را به هم می‌ریزد. وی گفت: سومین موضوع این است که برنامه‌ریزی برای توسعه صنعت پالایشگاهی کشور با توجه به نبود وضعیت شفاف عرضه و تقاضا به هم می‌ریزد.

وی درباره راهکارهای جلوگیری از قاچاق سوخت گفت: باید نرخ دلار تا حدودی شفاف شود و در وضعیت فعلی که قیمت دلار رو به کاهش است می‌تواند این جذابیت برای قاچاقچیان سوخت کاهش یابد. دومین نکته این است که قیمت بنزین با توجه به نرخ ارز حداقل در سامانه نیما واقعی شود که هم سودآوری پالایشگاه‌ها برای سرمایه‌گذاری بالاتر برود و هم مصرف داخل کنترل شود و از سویی دیگر اختلاف نرخی که باعث ایجاد قاچاق می‌شود به‌شدت کاهش یابد. وی در پایان سخنان خود گفت: به نظر می‌رسد منطقی کردن نرخ سوخت و کنترل نرخ دلار در شرایط کنونی بهترین راه برای کنترل قاچاق سوخت است.

 

خواندن 152 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395