چهارشنبه, 18 مهر 1397 ساعت 10:45

اطلاعات تکميلي

  • پوپولیسم در نقاط مختلف جهان در حال رشد است

اقتصاد و مهاجرت سلاح پوپولیسم برای رسیدن به قدرت

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

محمد حسن گودرزی

عصر اقتصاد: در سال های اخیر و به خصوص از زمان به قدرت رسیدن دونالد ترامپ، رئیس جمهور جنجالی و غیرقابل پیش بینی در آمریکا، صحنه سیاسی کشورهای مختلف جهان شاهد حضور و قدرت گرفتن سیاست مداران و احزابی بود که با تکیه بر شعار های پوپولیستی تلاش  کردند که آرای مردم را به دست بیاورند.

شاید حضور ترامپ در کاخ سفید نکته قوتی برای این جریان بود و به نوعی موفقیت بزرگی برای این حرکت به شمار می رفت اما پیش از ترامپ، طرفداران برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) با پیروزی در همه پرسی خروج این کشور از اتحادیه اروپا اولین پیروزی مهم یک جریان پوپولیستی را در عرصه سیاست به دست بیاورند.

به طور کلی می توان هدف پوپولیسم یا عوام‌گرایی انجام اقداماتی دانست که خوشایند مردم عادی باشد زیرا این دسته افراد گمان می‌کنند که ساختار دولتی دغدغه‌هایشان را نادیده گرفته است. احزاب عوام‌گرا معمولا رهبری پرجذبه دارند. ‌

به عقیده روت وداک (Ruth Wodak) کارشناس پوپولیسم در دانشگاه لنکستر دو نوع وجود دارند. عوام‌گرایی دست‌راستی که بیشتر در شمال و مرکز اروپا غالب است و دیدگاه‌های ملی‌گرایانه یا بسیار محافظه‌کارانه طبقه «برگزیده» را نقد می‌کند از طرف دیگر عوام‌گرایی چپ در کار است که بیشتر در جنوب فعال است که بیشتر روی سرمایه‌داری و جهانی‌سازی تمرکز دارد و از این بابت منتقد ساختار حاکم است.

فتح رُم

اما علاوه بر بریتانیا، به نظر می رسد که این موضوع در حال پیمودن مرزهای سایر کشورهای اروپایی است. با این همه علیرغم پیروزی های  عوام‌گرایان در سراسر اروپا، تنها دو دولت این اتحادیه را پوپولیستها اداره می‌کنند یعنی لهستان و مجارستان. اما باید به این نکته اشاره کرد که احزاب حاکم دیگر کشورهای این قاره هم به نوعی با احزاب عوام‌گرا ائتلاف کرده‌اند، مثلا در اتریش،‌ بلغارستان و یونان.

انتخابات هلند با اینکه با پیروزی کامل حزب پوپولیست "  حزب برای آزادی" به رهبری خِرِت ویلدرز Geert Wilders)) پایان نیافت اما این حزب توانست کرسی های بیشتری در پارلمان هلند به دست آورد تا خود را به عنوان یک حزب تاثیرگذار در این کشور مطرح کند. این حزب توانست 20 کرسی را در انتخابات مجلس هلند از آن خود کند که نسبت به انتخابات 4 سال پیش 5 کرسی بیشتر بود.

بعد از آن در فرانسه، علیرغم شکست مارین لوپن در انتخابات ریاست جمهوری این کشور، احزاب دست راستی افراطی توانستند بعد از سال ها خود را در فرانسه مطرح کنند. اما در آلمان به عنوان موتور اقتصاد اروپا، برای اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم، یک حزب راستگرای افراطی حزب راست افراطی "آلترناتیو برای آلمان"  (AFD) بود که توانست با یک رکورد تاریخی و با کسب ۱۲.۶ درصد آرا در جایگاه سوم قرار گیرد و برای اولین بار وارد پارلمان این کشور شود تا یک حزب پوپولیست دیگر در اروپا خودنمایی کند.

پیروزی احزاب راستگرای افراطی در اتریش و ایتالیا بیشتر از سایر کشورهای اروپایی نمود داشت. دو ماه پس از انتخابات سراسری در اتریش حزب محافظه‌کار مردمی ÖVP و حزب پوپولیستی راستگرای FPÖ بر سر تشکیل دولتی ائتلاف به توافق رسیدند و با این توافق رئیس دولت جدید در اتریش سباستیان کورتس (Sebastian Kurz) ۳۱ ساله به عنوان صدراعظم این کشور برگزیده شد.

در ایتالیا هم پیروزی های احزاب جنبش پنج ستاره و لِگا نورد با پیروزی هایی که در انتخابات پارلمانی این کشور به دست آوردند باعث شدند که اولین رهبر عوام گرا در اروپای غربی به نام جوزپه کونته به عنوان نخست وزیر این کشور انتخاب شود. در شمال اروپا و سوئد، افزایش آرای حزب ملی گرا و راست افراطی" دموکرات‌های سوئد" باعث شد این حزب بتواند با کسب 18 درصد آرا، 5 درصد بیشتر از انتخابات سال 2014 به سبد رای خود اضافه کند.

موجی که به اروپا محدود نشد

اما موج عوام گرایی و پوپولیسم تنها به اروپا محدود نشده و در سایر نقاط جهان هم شاهد حضور و ظهور احزاب و سیاستمدارانی هستیم که با شعار های عوامگرایانه به خصوص در زمینه مسائل اقتصادی و مبارزه با فساد در تلاش  برای به دست گیری رهبری کشورهای خود دارند. در فیلیپین، رودریگو دوترته با شعار مبارزه با فساد و مواد مخدر در سال 2016 بر سر کار آمد. دوترته در جریان مبارزات انتخاباتی و پس از پیروزی، از برقراری مجدد مجازات اعدام برای جرایم جدی، توصیه به پلیس برای شلیک به افراد مسلح تحت تعقیب، انتقاد از طبقه روشنفکر و وعده پاکسازی تشکیلات دولتی از فساد حمایت کرد. شیوه برخورد دولت دوترته با معتادان و تبهکاران با استقبال بسیاری از مردم فیلیپین مواجه شد که از گسترش اعتیاد و رواج جرم و جنایت در کشورشان ناراضی هستند. اما انتقادات شدیدی را در داخل و خارج از کشور به همراه داشته که  بیشتر بر این موضوع متکی استکه  این شیوه برخورد، باعث نهادینه شدن خشونت در جامعه و تضعیف امنیت اجتماعی می‌شود و مفاسد بیشتری را در پی خواهد آورد.

در آمریکای جنوبی هم شاهد ظهور یک سیاستمدار پوپولیست دیگر هستیم که احتمالا سکان رهبری بزرگترین اقتصاد آمریکای جنوبی را برعهده خواهد گرفت. ژایر بولسونارو نامزد راستگرا که به‌عنوان سیاستمداری پوپولیست شناخته می‌شود، یک نظامی سابق است که توانست با تکیه بر وعده مبارزه با فساد و سامان دادن به نظام مالیاتی کشور توانسته در دور اول انتخابات ریاست جمهور برزیل که روز یکشنبه برگزار شد پیشتاز شود.

بولسونارو در برزیل یک چهره جنجالی به حساب می آید تا جایی که او را به خاطر شباهت سخنانش با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، ترامپ برزیل نام نهاده اند. دیدگاه های وی در حمایت از استفاده از اسلحه، دفاع از مجازات مرگ، مخالفت با سقط جنین و تحسین دوران دیکتاتوری نظامی در برزیل که طی سالهای ۱۹۶۴ تا ۸۵ میلادی بر این کشور حاکم بوده باعث جلب توجهات بسیاری در میان مردم و محافل سیاسی برزیل شده است.

اقتصاد و مهاجرت: دو موضوع مورد علاقه پوپولیست ها

اما چه چیزی باعث شده که این احزاب و سیاستمداران افراطی مورد استقبال مردم در کشورهای مختلف جهان قرار بگیرند. پاسخ به این سوال با توجه به وضعیت اقتصادی و سیاسی کشورهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد اما به نظر می رسد در بیشتر کشورهای اروپا علاوه بر اقتصاد، موضوع مهاجرت و احساس نارضایتی از به خطر افتادن هویت ملی در اروپا باعث روی آوردن به شعار ها و طرح های گروه های سیاسی افراطی و پوپولیست شده است. البته واقعیت این است که  در سال‌های گذشته  رشد گرایش‌های ملی گرایانه و ضد مهاجرتی همزمان با هجوم موج بزرگی از مهاجران خاورمیانه‌ای به اروپا، در بیشتر کشورهای اروپایی تشدید شده است و این مساله تبدیل به دردسری بزرگ برای بیشتر دولت‌های اروپایی شده است.

به طور کلی پژوهشگران بسیاری در قاره سبز دلیل عمده پیروزی احزاب راست‌گرای افراطی در این قاره در سال‌های اخیر را نشانه فرار مردم از احزاب راست و چپ میانه که در سه دهه اخیر عمدتا حاکمیت را در اختیار داشته‌اند می‌دانند. بحران اقتصادي اروپا و اقتصاد رياضتي از یک سو و عدم موفقیت اتحادیه اروپا در رفع کامل این مشکلات از سویی دیگر باعث شده که احزاب راستگرای افراطی و پوپولیست فرصت خوبی برای جلب آرا و نظر مردم پیدا کنند. حال تا چه اندازه در عمل این گروه‌ها موفق شوند سیاست‌های عدالت محور را با اندیشه‌های مهاجرستیز خود تطابق دهند، تنها زمان این موضوع را نشان خواهد داد.

برای مثال کورینا هورست Corinna Hörst) ) کارشناس سیاسی و عضو بنیاد مارشال (Marshall) در گفتگو با یورونیوز در مورد ورود راست های افراطی به پارلمان آلمان در انتخابات این کشور گفته بود که رای بالا به راستهای افراطی لزوما به این معنا نیست که مردم با اهداف این حزب موافق هستند. این رای تنها نشانه نارضایتی از شرایط فعلی است.

شاید بتوان نمود کامل برنامه های اقتصادی احزاب پوپولیست اروپایی را در کنفرانس خبری روز گذشته که با حضور دو نفر از رهبران بزرگ این جریانات برگزار شد، دید.

عقاید اقتصادی دو رهبر محبوب راست افراطی

مارین لوپن و ماتئو سالوینی، دو تن از محبوب‌ترین رهبران راست‌های افراطی اروپا در نشستی در شهر رم، پایتخت ایتالیا دیدار و در یک گفتگوی خبری شرکت کردند.

آنطور که یورونیوز گزارش داده معاون نخست وزیر و وزیر کشور ایتالیا، ماتئو سالوینی، برگزار کننده این نشست با عنوان «رشد اقتصادی و چشم اندازهای آن در پرتوی اروپای ملی‌گرا» بود.

البته هدف اصلی دو رهبر راست‌گرایان افراطی در فرانسه و ایتالیا برای برگزاری این نشست آماده‌سازی احزاب راست افراطی برای انتخابات مهم اروپایی سال آینده بود.

مارین لوپن، رهبر حزب اتحاد ملی فرانسه در این کنفرانس خبری مهم‌ترین بخش سخنانش را روی مبارزه با جهانی‌سازی متمرکز کرد. وی اعلام کرد «جهانی سازی» تنها ثمره‌ای که برای اروپا داشته «مهاجرت های توده‌وار» بوده است. رهبر حزب اتحاد ملی تاکید کرد که جهانی‌سازی اقتصاد تنها فقرا را فقیرتر کرده و قدرت خرید مردم بسیار پایین‌تر از گذشته آمده است.

ماتئو سالوینی هم با تایید سخنان میهمان خود گفت: «حزب اتحاد ملی [فرانسه] و لیگ شمال [ایتالیا] اهدافی مشترک برای بهبود کشاورزی، بحران کاریابی و مبارزه با مهاجرت دارند. سالوینی در سخنان خود بار دیگر از اتحادیه اروپا انتقاد کرد و گفت: «دشمنان اصلی اروپا امروز، رئیس کمیسیون، ژان کلود یونکر و پیر مسکوویسی کمیسر اقتصادی هستند.»

مارین لوپن در این نشست بار دیگر سه شعار اصلی حزب راست‌گرای افراطی اتحاد ملی «امنیت، هویت، رفاه» را پایه‌های اصلی یکپارچه کردن گروه‌های راست افراطی در اروپا دانست و گفت: «با به قدرت رسیدن ما در اروپا ساختارهای اقتصادی وفادار به ارزش‌های انسانی جای ساختارهای امروزی را می‌گیرند.»

مارین لوپن بارها در سخنان خود در رم تاکید کرد که بحران‌های اصلی اروپا به دلیل وجود ساختار سرمایه‌داری است که دیوانه‌وار تنها حق شهروندان را به جیب ثروتمندان می‌ریزد.»

صحبت‌های دو رهبر راست افراطی اروپا در زمینه اقتصادی کاملا از مکتب‌های سوسیالیستی و کمونیستی پیروی می‌کرد. این موضوع حتی در این نشست مطرح شد و ماتئو سالوینی به آن اذعان کرد و گفت: «من و مارین لوپن خواستار همان عدالت اجتماعی هستیم که گروه‌ها و احزاب چپ سال‌هاست به آن خیانت کرده‌اند. ما آمده‌ایم که به فراموش‌شدگان جوامع اروپایی و فرودستان توجه کنیم.»

ترسی که بی منطق است

هورست در مورد نزدیکی گروه های راست افراطی در اروپا با یکدیگر و نقش مسائل اقتصادی در مورد موفقیت این گروه ها گفت:" در هر حال تمام گروههای افراطی راست اروپایی با یکدیگر در تعامل هستند. آنها ایدئولوژیهای مشترک دارند. ما در زمان جهانی شدم زندگی می کنیم. شاهد حضور صدهای هزار پناهجو در آلمان بوده ایم. مردم می ترسند و واکنش نشان می دهند. علیرغم عدم وجود بحران اقتصادی در آلمان شاهد با اختلاف طبقاتی شدید و تبعیض در آلمان هستیم."

در مورد مسائل اقتصادی گروه‌های راستگرای افراطی برای همراه کردن مردم در پذیرش سیاست‌های مهاجرگریزی و مهاجرستیزی خود دو عامل کاهش رشد اقتصادی و افزایش بیکاری را مطرح می‌کنند. با این حال مطالعات حاکی از آن است که مهاجرپذیری سبب رشد اقتصادی و کاهش بیکاری در کشور مقصد می‌شود. ورود مهاجران به سرزمین‌های جدید نه تنها سبب بیکاری افراد بومی نمی‌شود، بلکه با ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر میزان بیکاری را کم کرده و بر رونق اقتصادی می‌افزاید.

مهاجران همچنین دانش و مهارت‌های جدیدی به جامعه میزبان می‌آورند که سبب پویایی علم، هنر و تکنولوژی در جامعه جدید می‌شود. گرچه ممکن است به دلایل اختلاف زبانی و فرهنگی، مشکلاتی در محیط‌های کاری میان بومیان و مهاجران رخ دهد، اما میزان سود اقتصادی که به دلیل حضور مهاجران در کشور مقصد در سطح کلان و در طولانی مدت حاصل می‌شود، از میزان ضررهای احتمالی کوتاه‌مدت کمتر است.

حال باید دید که این موج پوپولیسم تنها روندی چند ساله است یا اینکه شاهد حضور و به قدرت رسیدن رهبران دیگری در جهان هستیم که از این نوع نگاه به مسائل پیروی می کنند.

 

خواندن 270 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395