سه شنبه, 24 مهر 1397 ساعت 09:28

اطلاعات تکميلي

  • عصر اقتصاد بررسی کرد:

تأثیر تحریم‌های فولادی بر بازار داخلی    

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

عصر اقتصاد:  صنعت فولاد ازجمله صنایع کلیدی و مادر محسوب می‌شود که با توجه به سهم آن در حمل‌ونقل، ساختمان، ماشین‌آلات و دیگر صنایع تولیدی، سرانه مصرف آن به‌عنوان شاخصی از توسعه‌یافتگی محسوب و نقش بسزایی در رشد و توسعه صنعتی کشورها دارد.

سهم کشورهای پیشرفته در تولید فولاد طی دهه گذشته کاهنده بوده و به کشورهای خاورمیانه، آسیا و سایر اروپا واگذارشده است. یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش و افزایش سهم‌ها، استراتژی بلندمدت کشورهای پیشرفته مبنی بر انتقال فناوری فولاد به کشورهای دارای منابع انرژی است. ازاین‌رو، کشورهای پیشرفته به سمت سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی از صنعت فولاد مانند فولادهای آلیاژی، کیفی و محصولات نهایی جدید حرکت کرده‌اند که انرژی بری و آلایندگی کمتری دارند و ارزش‌افزوده بیشتری تولید می‌کنند. از سوی دیگر، بحران مالی جهان و بحران منطقه یورو نیز برشدت این کاهش افزوده است. صنعت فولاد هند سعی دارد تا با افزایش ظرفیت موجب رشد اقتصادی بیشتری برای کشور شود. اما در چین، ظرفیت مازاد فولادسازی‌ها بر این صنعت سایه افکنده است.

در صنعت فولاد کشور و در زنجیره سنگ‌آهن- کنسانتره- گندله-آهن اسفنجی – فولاد (اعم از فولاد ساختمانی یا آلیاژی و مقاطع و ورق)، در حلقه آخر این زنجیره، ظرفیت‌سازی بیشتری انجام شده است، بطوریکه علیرغم آنکه تقاضا برای آهن اسفنجی در ابتدا از عرضه آن بالاتر بوده است، به تدریج عرضه آن به بازار افزایش یافته و متعاقباً قیمت آهن اسفنجی کاهش پیدا کرد و بدین ترتیب سهم آهن اسفنجی در تولید در مقایسه با قراضه افزایش یافت، بطوریکه در حال حاضر نسبت قراضه به آهن اسفنجی یک به سه است. از طرفی جمع آوری و فرآوری قراضه در ایران هنوز شکل صنعتی نداشته و به صورت دستی انجام می‌گیرد.

این امر دستیابی به قراضه مرغوب را با دشواریهای عدیده‌ای روبرو کرده است. تهیه قراضه با مشکلات عدیده‌ای از قبیل تعرفه‌های گمرکی نا مناسب، نبود زیر ساختهای لازم در بنادر جهت تخلیه و بارگیری آن ماده اولیه روبرو هستند. بازیافت و بازگشت مجدد هر یک تن قراضه در چرخه تولید فولاد سبب صرفه جویی حداقل مقدار ۱۱۳۴ کیلوگرم سنگ‌آهن و ۶۳۵ کیلوگرم کک و ۵۵ کیلوگرم آهک می‌شود. همچنین این امر، علاوه بر زمان، صرفه جویی ۷۵ درصدی در مصرف انرژی را به همراه خواهد آورد.

مواد اولیه یکی از موثرترین و مهم‌ترین ضرورتهای توسعه فولاد در کشور است و سنگ‌آهن اصلی‌ترین ماده اولیه تولید فولاد به شمار می‌رود. ذخایر احتمالی سنگ‌آهن کشور بالغ بر ۲/ ۵ میلیارد تن است که ۳ میلیارد تن آن ذخیره قطعی اولیه محسوب می‌شود. در مجموع شش معدن چغارت، چادرملو، جلال آباد، سه چاهون، گل گهر سیرجان و سنگان در استانهای یزد، کرمان و خراسان بیشترین نقش را در تولید این ماده معدنی بر عهده دارند.

*برنامه راهبردی صنعت فولاد

در فرایند استخراج سنگ‌آهن تا تولید محصول نهایی تعادل مناسبی درکشور وجود ندارد، بطوری که از یک سو با صادرات مواد خام، ارزش‌افزوده و اشتغالزایی کاهش می‌یابد و از سوی دیگر برخی فرآورده‌های سنگ‌آهن از قبیل کنسانتره و گندله با قیمت چند برابری برای تأمین نیاز کارخانه‌های فولاد سازی وارد می‌شود.

تعداد واحدهای فعال تولید کنسانتره آهن، ۱۴ واحد و به ظرفیت حدود ۴۴ میلیون تن و تعداد شش واحد فعال نیز در زمینه تولید گندله به ظرفیت ۲۹.۵ فعالیت می‌نمایند. ۱۳ واحد فعال تولید آهن اسفنجی با ظرفیت ۲۴.۵ میلیون تن فعال بوده و مجموع واحدهای فعال تولیدی شمش کشور اعم از دولتی و خصوصی ۶۲ واحد و به ظرفیت ۲۸.۶ میلیون تن است.

از نظر جغرافیایی مناطق عمده تولید فولاد کشور استان‌های اصفهان، یزد، کرمان و خوزستان هستند و عمده‌ترین مناطق معدنی فولاد شامل استان‌های خراسان رضوی، کرمان و یزد می‌شوند. مناطق منتخب پیشنهادی جهت توسعه زنجیره غیر جوار معدنی این صنعت، منطقه جنوب شامل استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، بوشهر و خوزستان (جوار آب) است.

برنامه دستیابی به ۵۵ میلیون تن فولاد سند چشم انداز ۱۴۰۴ با ترکیب ۴۱ میلیون تن مصرف داخلی، ۱۴ میلیون تن صادرات پیش بینی شده است. موازنه مورد نیاز زنجیره فولاد در جهت تولید ۵۵ میلیون تن به تفکیک ۴۹ میلیون تن با تکنولوژی کوره قوس الکتریکی و ۶ میلیون تن تکنولوژی کوره بلند در نظر گرفته شده است. با توجه به کمبود سنگ‌آهن و کنسانتره، تأمین کمبود سنگ‌آهن باید از طریق اکتشاف (استخراج/ مشارکت در معادن دیگر کشورها) و برای تأمین کمبود کنسانتره باید از طریق (احداث/ واردات) انجام شود.

*چالش‌ها و مشکلات

صنعت فولاد در ابعاد داخلی با چالش‌ها و مشکلاتی مواجه است که بخشی از آن نیز متأثر از فضای بین الملل بوده است.

عمده چالش صنعت فولاد داخل، عدم حمایت بانک‌ها در تأمین نقدینگی و هزینه بالای بهره‌های بانکی است. صنعت فولاد، برای تأمین هزینه‌های مالی از جمله فروش اعتباری و مدت دار به مشتریان و تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای و... نیازمند منابع مالی فراوان با نرخ مناسب است. افزایش هزینه فولادسازان داخلی در این بخش می‌تواند از رقابت پذیری آنها در محیط بین المللی کاسته و صادرات را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به مصرف نیمی از فولاد تولیدی در دنیا و ایران در بخش مسکن و ساخت و ساز، کاهش این فعالیت‌ها و رکود حاکم بر بخش مسکن در سنوات اخیر، تهدیدی در توسعه سرمایه‌گذاری برای صنعت فولاد محسوب می‌شود.

کاهش قیمت نفت وکاهش سرمایه‌گذاری و اعتبارات عمرانی که ریشه در بودجه عمومی دولت دارد و مصرف فولاد کشور را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. تحریم‌های بین المللی دربخش بانکی، مانع تأمین مالی پروژه‌های بزرگ بوده است. بحران مازاد ظرفیت فولاد در چین، به‌عنوان یکی از عوامل اصلی سقوط قیمت‌های فولاد در دنیا و عامل افت قیمت و کاهش سرمایه‌گذاری جدید در این حوزه است. وضع تعرفه گمرکی واردات فولاد از طرف بسیاری از کشورها از قبیل آمریکا، اتحادیه اروپا، هند، ویتنام، مصر و ترکیه و ... به بهانه دامپینگ و با هدف حمایت از تولید فولاد داخلی، عامل تضعیف بازار بین المللی صنعت فولاد شده است.

*دلیلی برای افزایش قیمت فولاد وجود ندارد

معاون امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت نیز در خصوص اینکه به لحاظ کارشناسی هیچ دلیلی برای افزایش قیمت فولاد در ایران وجود ندارد، زیرا ایران هم‌اکنون با ظرفیت تولید حدود ۳۴ میلیون تن فولاد خام هیچ‌نگرانی از تحریم‌ها ندارد، گفت: به لحاظ کارشناسی هیچ دلیلی برای افزایش قیمت فولاد در ایران وجود ندارد، زیرا ایران هم‌اکنون با ظرفیت تولید حدود ۳۴ میلیون تن فولاد خام هیچ‌نگرانی از تحریم‌ها ندارد.

جعفر سرقینی اظهار کرد: نه تنها بازار داخل را می‌توان به صورت کامل تأمین کرد بلکه به‌رغم همه تحریم‌ها می‌توان حداقل ۱۰ میلیون تن فولاد نیز تا پایان سال ۹۷ صادر کرد.

وی صحبت از افزایش نرخ فولاد در داخل را جفا به مردم و مصرف‌کنندگان دانست و افزود: هر کسی این ایده را دنبال می‌کند از گرانی‌های بعدی آن غافل است.

سرقینی با بیان اینکه فولاد از خاک این کشور تولید می‌شود و هر اتفاقی در تجارت جهانی بیفتد، تولید فولاد ایران متوقف نمی‌شود ادامه داد: در هر کشور دیگری این تصمیم اتخاذ می‌شد قطعاً همزمان یا مابه‌التفاوت یا عوارض از صادرات فولاد آن اخذ می‌شد.

*نگرانی برای تأمین فولاد داخلی وجود ندارد

در همین خصوص رسول خلیفه سلطان دبیر انجمن فولاد ایران تاکید کرد: اکنون حدود 24 میلیون تن تولید فولاد در کشور وجود دارد که از این میزان تنها حدود 14 میلیون تن به مصرف داخلی می‌رسد و مابقی باید صادر شود.

وی تأکید کرد: تولید 1.8 برابری مصرف فولاد در کشور نشان دهنده این موضوع است که نباید نگرانی از بابت تأمین بازار داخلی داشته باشیم.

دبیر انجمن فولاد ایران، تنها راهکار کنترل بازار فولاد در داخل را توجه به عرضه بدون قیمت گذاری دستوری دانست و گفت: باید تلاش کنیم سقف رقابتی عرضه در بورس را برداریم.

خلیفه سلطان تأکید کرد: اکنون دولت می‌خواهد بر روی قیمت فولاد نظارت کند و این امر موجب اختلال در نظام عرضه و تقاضا شده است.

وی یادآوری کرد: زمانی که فراوانی در داخل زیاد است، کسی به دنبال احتکار فولاد در انبارها نخواهد رفت.

دبیر انجمن فولاد ایران در پایان تأکید کرد: اگر به عرضه در بازار داخلی اولویت دهیم و همچنین به تولید کننده اجازه فعالیت آزاد در بورس داده شود، می‌توانیم به راحتی نیاز داخل، صادرات و قیمت گذاری را کنترل کنیم.

خواندن 111 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395