شنبه, 19 آبان 1397 ساعت 13:09

معافیت کشورها از تحریم، محصول هوشمندی دیپلمات های ایرانی  

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

هاتف فرج اللهی

عصراقتصاد: قیمت نفت در روزهای گذشته به صورت جدی رو به کاهش است و نفت برنت به زیر هفتاد دلار رسیده است. این کاهش قیمت از آنجایی شروع شد که معافیت هشت کشور از تحریم ایران در دستور کار آمریکا قرار گرفت. اما واشنگتن از آنجایی ناچارا این معافیت ها را وضع کرد که تحریم ایران قیمت نفت را به شدت دچار شوک کرده بود. شکی که مصرف کنندگان عمده نفت را در معرض خطری جدی قرار داده بود. پیش بینی ها همه نشان می دادند که اگر تحریم ها اجرایی شوند، قیمت نفت به 100 دلار خواهد رسیدو این مساله می توانست بحران های جری سوخت در جهان و به خصوص آمریکا ایجاد کند. از این رو دولت آمریکا به ناچار تحریم ها را تا حدودی تعدیل کرد.

اما چه عاملی باعث شد قیمت نفت تا جایی بالا برود که نقشه های تحریم ایران توسط آمریکا اجرایی نباشد؟ ایران طی سال های اخیر با روی کار آمدن بیژن زنگنه در دولت تدبیر و امید توانست تولید نفت خود را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. بدون شک این افزایش تولید نقش ایران را در بازار های صادراتی بیشتر کرد. به گونه ای که صادرات نفت ایران تا بیش از 2.5 میلیون بشکه در روز افزایش یافت. این حجم از تولید ایران را در جایگاه بالایی از تولید کنندگان نفت قرار داد و حذف سهم ایران از بازار نفت بدون شک می تواند ضرباتی جدی به بازار وارد کند.

از این رو می توان دریافت که دیپلماسی نفتی ایران برای افزایش سهم کشور در بازارهای بین المللی مساله ای بود که آمریکا را مجبور به عقب نشینی از تحریم ها کرد.

همچنین در این حال گفته می شود، اتفاقاتی در بازار نفت در حال رخ دادن است، که می تواند تقاضا برای نفت ایران را بیشتر کرده و تحریم ها را به کلی بی اثر کند.

پیش بینی ها نشان می دهد از آنجایی که رشد اقتصادی جهان رو به افزایش است و تقاضا برای نفت هم افزایش خواهد یافت. با رشد تقاضا باید رشد عرضه هم صورت بگیرد. یکی از بزرگ ترین عرضه کنندگان آمریکا است که متکی به نفت شیل است. این که نفت شیل توانایی پاسخگویی به نیاز بازار را در بلندمدت داشته باشد یا خیر، نیازمند بحث و بررسی است اما به طور کلی درحال حاضر درحال تولید هستند و آمریکا حدود ۱۱ میلیون بشکه تولید می کند که عدد بزرگی است.

علاوه بر این در آستانه فصل زمستان قرار داریم و زمستان فصل ذخیره سازی نیست. آمریکا هم متکی به ذخایر خود است. بنابراین باید بتواند ذخیره سازی هم انجام دهد و اما این اتفاق در بهار رخ می دهد که تقاضا کاهش پیدا می کند. بررسی این شرایط حاکی است که توان تولید آمریکا بیش از میزان کنونی نیست.

همچنین باید به این نکته نیز اشاره کرد که همه تولیدکنندگان در بیش ترین میزان خود تولید می کنند. تولید عربستان ۱۰.۵ میلیون بشکه است و درنهایت توانایی افزایش تولید ۲۰۰ هزار بشکه ای را دارد. تولید روسیه در حداکثر میزان خود قرار دارد. این کشور شیرهای نفت خود را برای این که سهم بیش تری در بازار داشته باشد، باز کرده است. تولید روسیه درحال حاضر نزدیک به ۱۱ میلیون بشکه است. ازسوی دیگر کشورهای کوچک تر نیز تلاش خود را می کنند. برای مثال امارات اعلام کرده است که می خواهد برداشت از دو میدان دیگر خود را آغاز کند اما ظرفیت این میادین در حد ۱۰۰ هزار بشکه  است. تولید عراق نیز بیش از چهار میلیون و میزان صادرات ۳.۸ میلیون بشکه است که رقم بالایی برای این کشور محسوب می شود. تولید عراق همیشه نصف ایران بوده اما در حال حاضر برابر با همه تولید ایران صادر می کند. اما این که تولید این کشور جایگزین نفت ایران شود، به زمان طولانی نیاز دارد و طی شش ماه این اتفاق رخ نمی دهد.

از این رو می توان دریافت که امکان جایگزینی عرضه ایران وجود ندارد و این عامل ممکن است آمریکا را مجبور کند که معافیت ها را تمدید کند.

آمریکا برای این کشورها شرط گذاشته است که برداشت خود از ایران را کاهش دهند و کشورها ناچارند این شرایط را بپذیرند. این اتفاق خواهد افتاد که چین میزان واردات نفت از ایران را از ۶۰۰ هزار بشکه به ۴۵۰ هزار بشکه کاهش دهد. اما ترکیه، یونان، اسپانیا و... که خریدار نفت ایران بودند هم در سال جاری کم تر از قبل برداشت نکرده اند و طبیعتا هنوز به نفت ایران نیاز دارند و معافیت هم اخذ کرده اند. البته ممکن است میزان واردات را از ایران کاهش دهند.

این در حالی است که در بدترین حالت نیز به صفر رساندن میزان صادرات نفت ایران عملی نیست. آمریکا به مشتریان فرصت داده است که واردات خود از ایران را تا فروردین ماه به صفر برسانند اما به نظر من این اتفاق رخ نمی دهد و معافیت ها دوباره بازبینی و تمدید می شود. بسیاری از پالایشگاه ها با مشخصات نفت ایران فعالیت می کنند و حذف نفت ایران از نظر فنی هم امکان پذیر نیست.

در همین راستا گفته می شود پس از اعمال معافیت ها برای تحریم بسیاری از شرکت ها، برای خرید نفت ایران برنامه هایی جدی در نظر بگیرند.

پایگاه خبری آمریکایی بلومبرگ در این راستا نوشت: این معافیت ها به معنای آن است که صادرات نفت ایران که سومین تولید کننده بزرگ اوپک است، هم چنان ادامه پیدا خواهد کرد.

تقریبا همه خریداران بزرگ نفت ایران برای دریافت معافیت ها، با آمریکا مذاکره و استدلال کرده بودند توقف خرید نفت از ایران، بر صنایع انرژی آن ها تاثیر منفی گذاشته و هزینه های سوخت را افزایش خواهد داد. مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا از این معافیت ها دفاع و اعلام کرده بود کمپین دولت ترامپ برای تحت فشار قرار دادن ایران، جواب داده و صادرات نفت این کشور را کمتر کرده است.

بلومبرگ در ادامه این گزارش به بررسی خلاصه ای از برنامه های مشتریان بزرگ نفت ایران و خرید آن ها تحت معافیت های اعطاشده از سوی آمریکا پرداخته است.

کره جنوبی اگرچه سومین واردکننده بزرگ نفت ایران بود، نخستین خریدار بزرگی بود که تحت فشار آمریکا پیش از آغاز تحریم ها، خریدش را متوقف کرد اما اکنون اجازه پیدا کرده است حداکثر ۲۰۰ هزار بشکه در روز میعانات خریداری کند.

خرید کره جنوبی ممکن است به محموله های میعانات محدود شود زیرا این نوع نفت فوق سبک برای کره جنوبی اهمیت دارد و پالایشگاه های کره ای برای فراوری این نوع نفت مجهز هستند. این کشور در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز میعانات پارس جنوبی را از ایران خریداری کرده بود.

دولت کره جنوبی سرگرم رایزنی با شرکت های کره ای برای تقسیم این حجم از واردات است. کره ای ها سیستم پرداخت وون با ایران را حفظ خواهند کرد و پول وارداتشان را در یک حساب امانی در بانک صنعتی کره و بانک ووری سپرده گذاری خواهند کرد. این پول مستقیما به ایران نمی رود و تنها می تواند برای خرید مواد غذایی، دارویی و سایر کالاهای غیرتحریمی مورد استفاده قرار گیرد.

هند نیز که یکی از مذاکره کنندگان پروپا قرص با آمریکا برای دریافت معافیت ها بود زیرا افزایش هزینه های سوخت در آستانه انتخابات سال آینده، دولت این کشور را با اعتراضاتی روبرو کرده بود.

تحت این معافیت ها، هند اجازه خواهد یافت حداکثر ۳۰۰ هزار بشکه در روز نفت از ایران وارد کند که کمتر از حدود ۵۶۰ هزار بشکه در روز وارداتی است که امسال از ایران داشته است. طبق آمار کشتیرانی که از سوی بلومبرگ گردآوری شده است، هند در سال ۲۰۱۷ تقریبا ۴۵۰ هزار بشکه در روز نفت از ایران وارد کرده بود.

انتظار می رود پالایشگاه های هندی حدود ۹ میلیون بشکه نفت برای بارگیری در نوامبر از ایران خریداری کنند. این پالایشگاه ها هم چنین پول خریدشان را در یک حساب امانی هندی واریز خواهند کرد.

کشور چین که بزرگترین خریدار نفت ایران است، اجازه یافته تحت معافیت ها ۳۶۰ هزار بشکه در روز نفت از ایران وارد کند. این میزان شامل نفتی که در پروژه های تحت مشارکت چینی ها در ایران تولید می شود، نیست.

اگرچه چین در ۹ ماهه امسال حدود ۶۵۸ هزار بشکه در روز نفت از ایران خریداری کرده بود اما پکن پیش از آغاز تحریم ها از دو شرکت نفتی دولتی خواسته بود خرید نفت ایران را متوقف کنند. این تصمیم پیش از دیدار شی جین پینگ، رییس جمهور چین با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی وی گرفته شده بود و با تشدید جنگ تجاری میان پکن و واشنگتن مصادف شده بود. کشتی های چینی بارگیری نفت ایران را متوقف کرده اند.

هیروشیگه سیکو، وزیر اقتصاد، بازرگانی و صنعت ژاپن نیز در یک کنفرانس مطبوعاتی در توکیو اظهار کرد: به دنبال تصمیم آمریکا برای اعطای معافیت به ژاپن، پالایشگاه های ژاپنی سرگرم آماده سازی برای از سرگیری واردات نفت ایران هستند.

شرکت JXTG هولدینگ که بزرگ ترین پالایشگاه نفت ژاپن است، تایید کرد به دنبال تحولات اخیر، سرگرم بررسی از سرگیری واردات نفت ایران است. با این حال به میزان خرید خود اشاره نکرد. شرکت های ژاپنی تحت فشار آمریکا، خرید نفت ایران را در اکتبر متوقف کرده بودند.

تارو آسو، وزیر دارایی ژاپن نیز اظهار کرده بود این کشور خریدش از ایران را به منظور دریافت معافیت از تحریم های آمریکا قطع کرده بود.

با این وجود رییس شرکت فورموسا پتروکمیکال که تنها پالایشگاه نفت دولتی تایوان است با وجود دریافت معافیت از تحریم های آمریکا، به نظر نمی رسد عجله چندانی برای خرید نفت ایران نداشته باشد.

چن بائو لانگ گفت: ما پس از تهدید ترامپ جرات نداریم قراردادهای بیشتری امضا کنیم و این در حالی است که سهم ایران از واردات نفت تایوان طی ۱۵ سال گذشته کاهش یافته است.

این در حالی است که وزیر نفت، میزان معافیت آمریکا برای خریداران نفت ایران را متناسب با تقاضا ندانست و گفت: متاسفانه ماه های آینده ماه های دردناکی برای مصرف کنندگان نفت پیش بینی می شود.

بیژن زنگنه با بیان این مطلب اظهار کرد: با وجود رجزخوانی های اولیه آقای ترامپ و تعدادی از تولیدکنندگان منطقه ای نفت، سرانجام دولت آمریکا به کمبود شدید نفت در بازار جهانی و نبود امکان حذف ایران از این بازار اعتراف کرد .

 وی با بیان این که آمریکا به دلیل کمبود جدی نفت و نبود توازن بین عرضه و تقاضا و همچنین با هدف کاهش فشار به مصرف کنندگان بزرگ، به تعدادی از کشورها امکان برداشت نفت از ایران را داده است، تصریح کرد: اما این میزان از معافیت ها، پاسخگوی تقاضا نبوده بنابراین باید بگویم که متاسفانه ماه های آینده، ماه های دردناکی برای مصرف کنندگان نفت پیش بینی می شود.

 وزیر نفت تاکید کرد: دولت آقای ترامپ در آستانه انتخابات با هماهنگی برای افزایش عرضه از محل ذخیره سازی های نفت، قیمت نفت و بنزین را به  صورت مصنوعی پایین آورده است و به طور طبیعی در ماه های آینده، روند قیمت ها افزایشی خواهد بود.

پایگاه اینترنتی اویل پرایس، نیز در این راستا نوشت: تصمیم آمریکا مبنی بر معافیت هشت کشور از تحریم های نفتی علیه ایران به کاستن از تنش ها در بازار نفت کمک کرده است. در نتیجه تاجران نفت دیگر حرفی از نفت ۱۰۰ دلاری به میان نمی آورند.

به نوشته این پایگاه تحلیلی خبری، صادرات نفت ایران در ماه اکتبر در یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز ثابت ماند و به این زودی ها هم به صفر نخواهد رسید.

سفیر ایران در لندن نیز در این خصوص تاکید کرد: موسسات انرژی پیش از این، صادرات نفت ایران در دوره تحریم های جدید را زیر یک میلیون تخمین می زدند، اما با خرید نفت توسط هشت کشور، حالا صادرات نفت ایران را تا یک میلیون و  ۸۵۰ هزار بشکه تخمین زده می شود.

حمید بعیدی نژاد درتوییترخود نوشت: موسسات انرژی پیش از این، صادرات نفت ایران در دوره تحریم های جدید را زیر یک میلیون تخمین می زدند، اما با خرید نفت توسط هشت کشور، حالا صادرات نفت ایران را تا یک میلیون و ۸۵۰ هزار بشکه تخمین زده و البته تایید می  کنند که با روش های نوین ایران، امکان رهگیری دقیق صادرات ایران را ندارند.

در نتیجه می توان این گونه برداشت کرد که معافیت کشور ها از تحریم ایران تنها به دلیل سهم مطلوب ایران از بازار نفت اتفاق افتاده است، سهمی که با تلاش سیاستمداران و دیپلمات های ایرانی به دست آمده است و از مواضع کشور در برابر قدرت های جهانی محافظت می کند. در این میان باید گفت گه اگر سهم ایران در بازار جهانی پررنگ تر بود، شاید هیچ گاه صنعت نفت کشور هدف تحریم ها قرار نمی گرفت.

 

 

 

 

 

 

 

خواندن 64 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395