شنبه, 26 آبان 1397 ساعت 23:00

اطلاعات تکميلي

  • افزایش حضور در مجامع بین المللی کاهش آثار تحریم را در پی دارد

جای خالی ایران در پیمان های بزرگ جهانی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 

محمد حسن گودرزی

 عصراقتصاد: پیمان های منطقه ای و نقش آنها در اقتصاد و روابط دو جانبه سیاسی بین کشورهای جهان در دنیای درهم تنیده امروز امری اجتناب ناپذیر درسیاست های خارجی کشورها به شمار می رود. در واقع روابط سیاسی و اقتصادی کشورهای جهان امروزه به شدت به یکدیگر وابسته است و این موضوع در پیمان های چند جانبه منطقه ای و فرا منطقه ای که بین کشورهای مختلف صورت می گیرد مشخص است.

از سوی دیگر حضور کشورها در این پیمان های منطقه ای می تواند به نوعی در مقابل بیشتر تهدیدات سیاسی و اقتصادی کشورها را مصون کند. شاید نمونه واضح این پیمان های چند جانبه و نقش آنها در امنیت کشورها در مقابل تهدید های خارجی را بتوان در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی یا ناتو دید.

کشورهای امضا کننده توافق ناتو شرط کرده اند که حمله نظامی علیه یک یا چند کشور عضو در اروپا یا آمریکای شمالی را به عنوان حمله به تمامی کشورهای عضو تلقی کنند و به مقابله آن برخیزند. این موضوع باعث شده که ابرقدرت هایی مانند روسیه و چین همواره در مقابله با کشورهای عضو این سازمان با نوعی احتیاط رو به رو شوند.

پیمان های اقتصادی هم چنین نقشی در روابط بین الملل بین کشورها دارند. برای مثال سازمان همکاری شانگهای علاوه بر نقش نظامی از نظر اقتصادی و فرهنگی تاثیر به سزایی در روابط کشورهای عضو خود دارد و بحران های اقتصادی و مشکلات اقتصادی کشورهای عضو با توجه به عضویت در این سازمان و استفاده از مزایای آنها اگر نگوییم رفع، بلکه تا حد زیادی قابل تحمل برای کشورهای عضو می شود.

نمونه این اقدامات را می توان در سال 2003 و ارائه طرح چین  برای برنامه بلندمدت برای تشکیل منطقه آزاد تجاری در سازمان دید. چین در این پیشنهاد چندین راهکار کوتاه مدت برای افزایش سطح بازرگانی در میان کشورهای عضو ارائه داد که نهایتا در سال 2004 به نتیجه رسید. توافق برای تشکیل شورای مشترک بانکی بین کشورهای عضو این سازمان با هدف تسهیل در فراهم نمودن سرمایه مورد نیاز برای اجرای پروژه‌های مشترک یکی دیگر از این طرح ها بود که بر اقتصاد کشورهای عضو تاثیر مثبتی گذاشت.

مورد شکست خورده اِکو

ایران به عنوان یک کشور تاثیرگذار در منطقه خاورمیانه همواره تلاش کرده که جایگاه خود را در بخش های مختلف و تاثیرگذاری در مسائل مختلف منطقه ای و جهانی افزایش دهد. این موضوع از آنجایی اهمیت دارد که ایران تلاش کرده به عضویت سازمان های بین المللی مانند شانگهای در بیاید تا در مقابل تهدیدات خارجی که بیش از همه اقتصاد این کشور را تهدید می کند راهی پیدا کند.

این موضوع به خصوص بعد از خروج یکجانبه آمریکا از توافق برجام و آغاز تحریم های این کشورعلیه ایران بیش از پیش در دستور کار سیاست خارجی ایران قرار گرفته است. برای مثال دیپلماسی فعال ایران در اجلاس گروه D8 رفته رفته زمینه شکل گیری پیمان های پولی دو جانبه نه تنها بین ایران و سایر اعضا بلکه بین تمامی اعضای این پیمان را ایجاد کرده است.

اما حضور در پیمان های چند جانبه برای ایران همواره مشکل گشا نبوده است. برای مثال سازمان همکاری اقتصادی که یک سازمان اقتصادی منطقه‌ای با حضور ایران و کشورهای پاکستان، ترکیه،افغانستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ترکمنستان، قرقیزستان، ازبکستان و تاجیکستان است تاکنون نتوانسته به اهداف خود که همان توسعه و رشد اقتصاد های کشورهای عضو، از جمله ایران است برسد.

به گفته برخی از کارشناسان سازمان همکاری‌های اقتصادی (اکو) تاکنون نتوانسته به هدف خود که توسعه همکاری کشورهای عضو است برسد. در سال‌های اخیر ارتباطات صنعتی و تجاری در این سازمان در سطح مطلوبی قرار ندارد و نگاهی به آمار به مبادلات تجاری این کشورها به‌خوبی نشان می‌دهد که مبادلات تجاری آنها با کشورهای غیرعضو بیش از کشورهای عضو سازمان اکو است.

علیرغم با وجود ظرفیت‌هایی که در بازار کشورهای عضو اکو وجود دارد، کشورهای عضو این سازمان به غیر از ترکیه و ایران، وزن بالایی از نظر اقتصادی ندارند به همین دلیل توسعه همکاری‌های ایران با اعضای اکو شاید در سطح روابط تجاری برای ایران موثر باشد اما به ورود به عرصه جهانی و توسعه ایران کمک چندانی نخواهد کرد. کارشناسان معتقدند با توجه به توان اقتصادی ضعیف کشورهای عضو و همچنین جایگاه اعتباری ضعیف ایران، برای رسیدن به چشم‌انداز خود باید به فکر عضویت در پیمان‌های دیگری مانند پیمان شانگهای باشد.

ارتباط با دنیا و کاهش آثار تحریم

می توان گفت که میزان اثربخشی تحریم ها علیه یک کشور بسیار به روابط اقتصادی و گستردگی ارتباطات بین المللی کشور تحریم شده بازمی گردد. برای مثال با نگاهی به تحریم هایی که آمریکا علیه روسیه و ترکیه وضع کرد به راحتی میتوان متوجه شد که علیرغم اینکه دو کشور مورد نظر، کاهش یکسان پول ملی خود را تجربه کردند اما میزان اثر گذاری این تحریم ها بر اقتصاد دو کشور با توجه به بزرگی و ارتباطات بین المللی دو کشور متفاوت بود.

این مورد برای ایران که بعد از برجام رفته رفته در حال بازکردن درهای خود برای حضور سرمایه گذاران خارجی بود، از زاویه دیگری قابل بررسی است. به دلیل عدم عضویت ایران در سازمان های معتبر و قدرتمندی مانند شانگهای، اقتصاد ایران کمتر از مزایای جهانی شدن و ارتباط بین المللی بهره مند شده و همین امر باعث شد که بسیاری از سرمایه گذاران خارجی رغبتی برای حضور در بازار ایران نداشته باشند.

 یکی از مشکلات اصلی ناشی از تحریم‌ها، محدود‌سازی مبادلات ارزی است و از آنجا که اقتصاد ایران نیازمند مبادلات بین‌المللی است بنابر این محدودیت‌های ارزی، مشکلاتی را برای اقتصاد کشور ایجاد خواهد کرد. در پیش گرفتن فرآیندی که نیاز کشور را به مبادلات ارزی دلاری و حتی یورویی کاهش دهد و مبادلات بین‌المللی کشور را ممکن سازد از نیازهای اصلی کشور است. در این رابطه عقد پیمان‌های پولی دوجانبه با کشورهای طرف تجاری ایران از اقدامات مهمی است که می‌تواند اثر تحریم‌های ارزی را کاهش دهد.

برخی کشورها در حال‌حاضر در روابط خود با آمریکا دچار تنش بوده و نسبت به چنین پیمانی علاقه نشان داده‌اند. در حقیقت عقد پیمان‌های پولی دوجانبه باید مدت‌ها پیش در دستور کار قرار می‌گرفت که متاسفانه توجه چندانی به آن نشده است. به‌نظر می‌رسد سه کشور ترکیه، روسیه و چین، به‌دلیل مشکلات در روابط با آمریکا دارای آمادگی بیشتری برای عقد چنین پیمانی هستند و هر سه کشور نیز از شرکای اصلی تجاری ایران محسوب می‌شوند. پس از سه کشور فوق، هند نیز به‌نظر می‌رسد علاقه‌مند به چنین توافقی هست. علاوه بر پیمان‌های پولی دوجانبه، عقد قراردادهای تهاتری با کشورهای همسایه نیز می‌تواند تا حدی راهگشا باشد.

 

خواندن 106 دفعه

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

جدیدترین عناوین

نشر مطالب با ذکر نام پایگاه خبری عصر اقتصاد بلامانع است. عصر اقتصاد مسئولیت مطالب از سایر منابع را عهده دار نمی باشد. 1395